Wednesday, November 21, 2018

നുബ്രാ വാലിയിലെ പ്രേതഭവനം

ഭാഗം 3:
നുബ്രാ വാലിയിലെ പ്രേതഭവനം

'മലയാളികളെ വിലയിരുത്തുന്ന ത്രാസ്സില്‍ കര്‍മ്മാജിയെ അളക്കണ്ടാ. പുള്ളി വരും.'
ആനന്ദാണ് പറഞ്ഞത്. അങ്ങനെയൊരു അഭിപ്രായത്തില്‍ എത്തിച്ചേരാന്‍ കൂട്ടത്തില്‍ അവന് മാത്രേ കഴിയുമായിരുന്നുള്ളൂ. നോര്‍ത്തില്‍ കുറേ നാള്‍ ജോലി ചെയ്തത്‌കൊണ്ട് ഇവിടുള്ള ആള്‍ക്കാരെ കണ്ടും അറിഞ്ഞും അനുഭവങ്ങളേറെ ഉണ്ടായിരുന്നു അവന്. ഒരു കൊക്ക് എത്ര കുളം കണ്ടതാ ലൈന്‍..!

പറഞ്ഞ സമയത്ത് തന്നെ കര്‍മ്മാജി എത്തി. ഇന്നലെ കണ്ടതിലും ആവേശം പുള്ളിക്കാരന്റെ മുഖത്തുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു പക്ഷേ ഞങ്ങളേക്കാള്‍. ഞങ്ങളുടെ താറും ബുള്ളറ്റും ഹോട്ടലില്‍ തന്നെ പാര്‍ക്ക് ചെയത് ആവശ്യമുള്ള സാധനസാമഗ്രികളുമായി ഞങ്ങള്‍ കര്‍മ്മാജിയുടെ ശകടത്തിലേക്ക് കയറി. അതൊരു പഴയ മോഡല്‍ ഇന്നോവയാണ്. അഞ്ച് പേര്‍ക്കും സുഖായി ഇരിക്കാം. അകെ തര്‍ക്കം നടന്നത് ഏറ്റവും പിറകിലെ സീറ്റില്‍ ആര് ഇരിക്കും എന്ന കാര്യത്തില്‍ മാത്രമായിരുന്നു. ഒടുവില്‍ മാറി മാറി ഇരിക്കാം എന്ന തീരുമാനത്തിലെത്തി. അക്ഷരമാല ക്രമത്തില്‍ അഖിലിനായിരുന്നു ആദ്യത്തെ ഞറുക്ക് വീണത്. 'അവശത' കാരണം ആടിയുല്ലഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന മനു മുന്‍സീറ്റും സ്വന്തമാക്കി. ഇനിയും രണ്ട് ദിവസം കൂടി ലേ നിന്ന് അന്തരീക്ഷവുമായിട്ട് 'നന്നായിട്ട്' പൊരുത്തപ്പെട്ടിട്ട് പോരേ യാത്ര- എന്ന് ചോദിച്ച മുതലാണ്. കുഴിമടിയന്‍...!

Photo © Nithesh Suresh
ആദ്യം പെര്‍മിഷന്റെ കാര്യങ്ങള്‍ റെഡിയാക്കാനാണ് പോയത്. അവധി ദിവസമായതുകൊണ്ടും തലേ ദിവസം ഉച്ചക്ക് ശേഷം അവധിയായിരുന്നതുകൊണ്ടും പെര്‍മിറ്റ് ഓഫീസില്‍ നല്ല തിരക്കുണ്ടായിരുന്നു. നുബ്രാ വാലി (Nubra Valley), പാങോഗ് തടാകം (Pangong Lake), സോമോറീറി (Tsomoriri)   അങ്ങനെ ലഡാക്കിലെ മൂന്ന് സ്ഥലങ്ങളിലേക്കാണ് പെര്‍മിറ്റ് എടുത്തത്. നേരത്തെ ഓണ്‍ലൈന്‍ രജിസ്റ്റര്‍ ചെയ്തതിന്റെ റസീപ്റ്റും (ഫീസ് 680 രൂപയോളം) ആധാര്‍കാര്‍ഡും ഓഫീസില്‍ കാണിക്കണം. ഓരോ സ്ഥലങ്ങളിലേക്കും പ്രത്യേകം പാസ്സുണ്ട്. അതായത് ഓരോരുത്തര്‍ക്കും മൂന്ന് പാസ്സുകള്‍ വീതം. (ഒരുമിച്ച് ബുക്ക് ചെയ്യാനുള്ള സൗകര്യമുണ്ടായിരുന്നു എന്ന് പിന്നീടാണ് അറിഞ്ഞത്. അങ്ങനെയെങ്കില്‍ എല്ലാവര്‍ക്കും കൂടി ഒര് പാസ്സ് മതിയായിരുന്നു) ഞങ്ങള്‍ക്ക് കിട്ടിയ പാസ്സിന്റെ കാലാവധി പതിനഞ്ച് ദിവസമാണ്. ആവശ്യത്തിന് കോപ്പികള്‍ എടുത്ത് കൈയില്‍ സൂക്ഷിക്കുകയും വേണം. ഇനിയുള്ള യാത്രയില്‍ പല ചെക്‌പോസ്റ്റുകളിലും കോപ്പി നല്‍കേണ്ടതായി വരും. ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ വലിയ സുരക്ഷാമേഖലയിലേക്കാണ് ഇനി ഞങ്ങളുടെ സഞ്ചാരമെന്ന് ഇതെല്ലാം ഓര്‍മ്മിപ്പിച്ചുകൊണ്ടേയിരുന്നു.

ഏകദേശം ഒരു മണിക്കൂറോളം അവിടെ ചിലവഴിക്കേണ്ടി വന്നു. പ്രശ്‌നങ്ങളൊന്നുമില്ലാതെ പാസ്സ് സീല്‍ ചെയ്ത് കിട്ടി. അതിന്റെ മൂന്ന് കോപ്പികള്‍ വീതമെടുത്ത് പത്ത് മണിയോട് കൂടി ഞങ്ങളുടെ യാത്ര ആരംഭിച്ചു. വൈകുന്നേരത്തോടെ നുബ്രാവാലി എത്താനായിരുന്നു പ്ലാന്‍. ലേ നിന്ന് ഏകദേശം 160 കിലോമീറ്റര്‍ ദൂരമുണ്ട്. ആകാശം നല്ല തെളിഞ്ഞ് നില്‍ക്കുകയാണ്. വെയിലുണ്ടെങ്കിലും ഒട്ടും തന്നെ ചൂടനുഭവപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. കാറില്‍ ഒരു ടിബറ്റന്‍ പാട്ട് കേട്ടു തുടങ്ങി. ടിബറ്റന്‍ കുടിയേറ്റക്കാരനാണ് ഞങ്ങള്‍ കര്‍മ്മാജി എന്ന് വിളിക്കുന്ന കര്‍മ്മ ജിന്‍പ (Karma Jinpa). വളരെ ചെറുപ്പത്തിലെ ടിബറ്റില്‍ നിന്ന് കാശ്മീരിലേക്ക് കുടിയേറിയതാണ്. ആധാര്‍കാര്‍ഡുള്‍പ്പെടെയുള്ള കാര്യങ്ങള്‍ കൈയിലുണ്ടത്രേ. ലഡാക്കുകാരനല്ലെങ്കിലും നമ്മുടെ നാട് നല്‍കുന്ന സ്‌നേഹത്തിനും കരുതലിനും അയാള്‍ സന്തോഷിച്ചിരുന്നു. പതിനാലാമത്തെ ലാമ ടെന്‍സിങ് ഗ്യാറ്റ്‌സോ രണ്ട് ദിവസം മുന്‍പ് അടുത്തെവിടെയോ വന്ന് പോയതിനെപ്പറ്റിയൊക്കെ കര്‍മ്മാജി വാചാലനായി.
Photo © Nithesh Suresh
മണ്ണില്‍ കൂടി കുഴിയാന പോകുമ്പോള്‍ ഉണ്ടാകുന്ന വരപ്പോലെയുള്ള വഴികള്‍ കുട്ടിക്കാലത്ത്  കൗതുകപൂര്‍വ്വം നോക്കി നിന്നിട്ടുണ്ട്. നല്ല രസമാണ് അത് കാണാന്‍. ഇപ്പോള്‍ മുന്നില്‍ കാണുന്ന വഴികള്‍ അതോര്‍മ്മിപ്പിച്ചുക്കൊണ്ടേയിരുന്നു. റോഡിനും മലകള്‍ക്കുമിടയില്‍ നല്ല അകലമുണ്ട് ഇപ്പോള്‍. മലയിടുക്കിലെ വലിയൊരു മൈതാനത്തിന് നടുവില്‍ കൂടിയുള്ള ചെറിയൊരു റോഡിലൂടെയാണ് ഇപ്പോള്‍ ഞങ്ങള്‍ പോകുന്നത്. കോട്ടും കൂളിംഗ് ഗ്ലാസ്സും ധരിച്ച് പാട്ടിനൊപ്പം ഒരു പ്രത്യേക താളത്തില്‍ തലയാട്ടി വളരെ അനായാസം അതിലേറെ ആവേശത്തോടെയാണ് കര്‍മ്മാജി വണ്ടി പായിക്കുന്നത്. ഇനി അങ്ങോട്ട് കയറ്റമാണ്. അധികം പൊക്കമില്ലാത്ത മരങ്ങള്‍ തിങ്ങി നിറഞ്ഞ് നില്‍ക്കുന്നത് കുറച്ച് അകലെയായി കാണാം. മരങ്ങള്‍ക്കിടയില്‍ ധാരാളം വീടുകളുമുണ്ട്. വീടിനടുത്തേക്ക് വളഞ്ഞും തിരിഞ്ഞുമെല്ലാം മണ്‍പാതകള്‍ പോകുന്നുണ്ട്.

കുറച്ച് കിലോമീറ്റര്‍ പിന്നിട്ട് കഴിഞ്ഞപ്പോഴേക്കും സഞ്ചാരികളുടെ തിരക്കേറി വന്നു. മലയിറങ്ങി ഒരുപാട് വാഹനങ്ങള്‍ എതിരെ വരുന്നുണ്ടായിരുന്നു. വഴിക്കും വീതി വളരെ കുറവാണ്. പോരാത്തതിന് ഒരു അവസാനവുമില്ലാത്ത കയറ്റവും. ഒച്ചിഴയുന്നതുപോലെ വരിവരിയായി നീങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്ന വണ്ടികള്‍ പെട്ടെന്ന് നിന്നു. മുന്നില്‍ റോഡ് പണി നടക്കുകയാണ്. ഒരുവശത്തേക്കുള്ള വണ്ടികളെ മാത്രമേ വിടുന്നുള്ളൂ. ഞങ്ങളെ താല്‍ക്കാലികമായി ബ്ലോക്ക് ചെയ്ത് എതിരെ വരുന്ന വണ്ടികളെ കടത്തി വിട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഞങ്ങള്‍ കാറില്‍ നിന്ന് പുറത്തേക്കിറങ്ങി. ആകാശം നീലപുതച്ചു നില്‍ക്കുകയാണ്. അതിനേക്കാളും സുന്ദരിയായി മലനിരകളും. ക്യാമറ അങ്ങനെ ഇന്നത്തെ പണി ആരംഭിച്ചു. കിട്ടിയ സമയത്തിന് പലപോസുകളിലുമുള്ള പടങ്ങള്‍ ക്യാമറയെ വെറുതെ പുളകം കൊള്ളിച്ചു. അപ്പോഴേക്കും പിറകിലുള്ള വാഹനങ്ങളില്‍ നിന്നും ഒരുപാട് സഞ്ചാരികള്‍ പുറത്തേക്കിറങ്ങി കഴിഞ്ഞിരുന്നു. മൊബൈലിലും ഡിജിറ്റല്‍ ക്യാമറയിലും അവരും ഓര്‍മ്മകളെ സൂക്ഷിച്ചുവെച്ചു. ഞങ്ങളുടെ തൊട്ടുപിറകിലെ കാറിലുണ്ടായിരുന്ന ഒരു ഫാമിലി ചെറിയൊരു പാറപ്പുറത്തേക്ക് കയറിയിരുന്നു ഭക്ഷണം കഴിക്കാനും ആരംഭിച്ചു. ഭക്ഷണം വിതരണം ചെയ്തുക്കൊണ്ടിരുന്ന ദീദി ചെറിയൊരു പാത്രവുമായി ഞങ്ങള്‍ക്കരികിലേക്കും വന്നു. അവരുടെ നാട്ടിലെ സ്‌പെഷ്യലാണെന്നും പറഞ്ഞ് ഞങ്ങളോട് എടുക്കാന്‍ പറഞ്ഞു. ഭക്ഷണം കണ്ടാല്‍ നമ്മള് വിടുമോ. അപ്പഴേ എടുത്ത് കഴിച്ചു. നല്ല മധുരമുള്ള പലഹാരമായിരുന്നു. അടിപൊളിയായി എന്നൊരു കമന്റ് കൂടി പറഞ്ഞപ്പോഴേക്കും ദീദിയും ഡബിള്‍ ഹാപ്പിയായി.

Photo © Nithesh Suresh
കര്‍മ്മാജി ഞങ്ങളെ വിളിച്ചു. അവസ്ഥയില്‍ മാറ്റമൊന്നുമില്ല. നല്ല ഒന്നാന്തരം ബ്ലോക്ക് തന്നെയാണ്. ഞങ്ങളോട് മുകളിലേക്ക് നടന്നുകൊള്ളാന്‍ പറഞ്ഞു. അരകിലോമീറ്റര്‍ കൂടിയെ ഉള്ളൂ കര്‍ദുംങ്‌ലാ (Khardung La)  എത്താന്‍. എന്നാ പിന്നെ നടക്കാന്‍ തന്നെ തീരുമാനിച്ചു. ഇന്ന് കടന്നുപോകുന്ന സ്ഥലങ്ങളിലെ പ്രധാന പയ്യന്‍സാണ് കര്‍ദുംങ്‌ലാ. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരത്തിലുള്ള വണ്ടിയോടിച്ചുപോകാന്‍ പറ്റിയ സ്ഥലങ്ങളിലൊന്നാണത്രേ. അതിന്റെ ത്രില്ലില്ലാണ് സഞ്ചാരികളെല്ലാം. അതാണവിടെയിത്രയും തിരക്കും. ലേ പട്ടണത്തില്‍ നിന്നും വെറും നാല്‍പത് കിലോമീറ്ററിനകത്തേയുള്ളൂ ഇവിടേക്ക്. മുകളിലേക്ക് നടന്നു ചെല്ലുന്തോറും ഇരുവശത്തും വലിയ അളവില്‍ മഞ്ഞ് വീണ് കിടക്കുന്നതു കണ്ടു തുടങ്ങി. അതങ്ങനെയങ്ങനെ കുറേ മലകളായി മാറുകയായിരുന്നു. മഞ്ഞ്‌ക്കൊട്ടാരത്തിനു നടുക്കുള്ള അതിഭീകരമായ തിരക്കിനോടൊപ്പം ഞങ്ങളും മുകളിലെത്തി. 17982 അടി മുകളിലെത്തിയെന്ന് വന്ന് കയറിയ പാടെ കണ്ട ബോര്‍ഡ് ഓര്‍മ്മിപ്പിച്ചു. പട്ടാളക്കാരുടെ ടെന്റുകള്‍ ചുറ്റിനും കാണാം. 1976 പണി തീര്‍ന്ന പാസ്സ് സിയാച്ചിനിലേക്കുള്ള പ്രധാന വാതിലാണ്. പൊതുജനങ്ങള്‍ക്കായി 1988 ലാണ് തുറന്നുകൊടുത്തത്.

നീലാകാശവും മഞ്ഞ്കൂമ്പാരവും കാഴ്ചയ്ക്ക് പകരംവെക്കാനില്ലാത്ത വിരുന്നാണ് ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നത്. മഞ്ഞില്‍ കൂടി നിരങ്ങി താഴേക്കു വന്നും മഞ്ഞിനെ ചെറിയ പന്താക്കി പരസ്പരം എറിഞ്ഞു രസിച്ചും ഞങ്ങള്‍ വെറും കുട്ടികളായി. അവിടെ എത്തിയവരില്‍ ഭൂരിഭാഗവും ആ കുട്ടിത്തത്തെ തൊട്ടുണര്‍ത്തിയിരുന്നു. ക്യാമറ വിശ്രമമില്ലാതെ പണിയെടുത്തു തുടങ്ങി. സഞ്ചാരികളേറെയും കര്‍ദുംങ്‌ലായുടെ ഉയരം വിളിച്ചറിയിക്കുന്ന ബോര്‍ഡിനു മുന്നിലാണ്. എല്ലാവരുടേയും ജീവിതത്തിലെ സുപ്രധാന നിമിഷമായിരുന്നിരിക്കണം. അതവരെല്ലാം മനോഹരമായി പകര്‍ത്തിക്കൊണ്ടേയിരുന്നു. തിരക്കൊഴിഞ്ഞപ്പോള്‍ ഞങ്ങളും ആ അഭിമാന ഫലകത്തിലൊന്നു തൊട്ടു..!

Photo © Nithesh Suresh
കര്‍ദുംങ്ങ്‌ലായോട് യാത്ര പറഞ്ഞ് മലയിറങ്ങുമ്പോള്‍ 12 മണി കഴിഞ്ഞിരുന്നു. സഞ്ചാരികളില്‍ പകുതിയിലേറെയും കര്‍ദുംങ്‌ലാ വരെ വന്ന് തിരിച്ച് ലേ പിടിക്കുന്നവരാണ്. അതുകൊണ്ട് തന്നെ മുന്നോട്ടുള്ള യാത്രയില്‍ നേരത്തതുപോലെ തിരക്കനുഭവപ്പെട്ടില്ല. പതിയെ പതിയെ ഞങ്ങള്‍ മഞ്ഞ്കൂടാരത്തില്‍ നിന്ന് അകലുകയായിരുന്നു. പക്ഷെ അതീവ സുന്ദരിയായി നീലാകാശം ഞങ്ങള്‍ക്കൊപ്പം തന്നെ കൂടിയിരുന്നു. ഉച്ചയ്ക്ക് 1.45 കഴിഞ്ഞ് ഞങ്ങള്‍ നോര്‍ത്ത് പുളു (North Pullu) ചെക്ക് പോസ്റ്റ് എത്തി. നമ്മുടെ പാസ്സും കാര്യങ്ങളുമൊക്കെ അവിടെ കാണിക്കണം. ചെക്ക് പോസ്റ്റിനടുത്ത് കുറച്ച് കടകളുണ്ട്. ഉച്ചഭക്ഷണത്തിന് അങ്ങനെയൊരു തീരുമാനമുണ്ടാക്കി. ഒരു രക്ഷേം ഇല്ലാത്ത ഫുഡാണ് ഓരോ ദിവസവും ആമാശയത്തില്‍ മഞ്ഞ്‌കോരിയിട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. ഇവിടൊക്കെ ഫുഡഡിക്കാന്‍ വന്നാല്‍ തന്നെയും ഒരു നഷ്ടവുമുണ്ടാകില്ല (അല്ലപ്പിന്നെ..!).

കടകള്‍ക്കിടയിലൂടെയുള്ള ഒരു ഊടുവഴിയിലൂടെ ഇറങ്ങി ചെറിയൊരു താഴ്‌വാരത്തിലെത്തി. മലകള്‍ക്കു ചുവട്ടിലതൊരു പച്ചപ്പുതപ്പുപോലെ തോന്നിച്ചു. ചെറിയൊരു നീര്‍ച്ചാല്‍ അതിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്തൂടെ ഒഴുകുന്നുണ്ട്. അതിന്റെ കരയിലായി കുറച്ച് യാക്കു (Yak) കള്‍ നില്‍പ്പുണ്ട്. യാത്രയ്ക്കിടെ അകലങ്ങളില്‍ ഈ കറുത്ത സുന്ദരിയെ കണ്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഇത്രയും അടുത്ത് കിട്ടുന്നത് ആദ്യമായിട്ടാണ്. ശരീരം നിറയെ തണുപ്പിനെ പ്രതിരോധിക്കാനുതകുന്ന വിധം രോമങ്ങളാണ്. ഒന്ന് കെട്ടിപ്പിടിക്കാന്‍ തോന്നിയെങ്കിലും കൂര്‍ത്ത് വളഞ്ഞ കൊമ്പുകളും ഉറച്ച ശരീരവും ആ 'ഭീകര' ചിന്തകളെ കെട്ടുകെട്ടിച്ചു. എന്നാലും ക്യാമറയ്ക്ക് നിറയെ പോസ്സുകള്‍ തന്നവര്‍ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.

Photo © Nithesh Suresh
കര്‍മ്മാജി കര്‍മ്മനിരതനായി വണ്ടി പായിക്കുകയാണ്. മുന്നില്‍ അവസാനമില്ലാതെ നീലാകാശവും മലനിരകളും നിറഞ്ഞു നില്‍ക്കുകയാണ്. കുറച്ച് ദൂരം ചെന്നപ്പോള്‍ മൂന്നു വഴികള്‍ ചേരുന്ന ഒരു ജംഗ്ഷനിലെത്തി. അവിടെനിന്ന് വലത്തേക്ക് തിരിഞ്ഞാല്‍ പാന്‍ഗോങും (Pangong) ഇടതുവശത്തേക്ക് പോയാല്‍ നുബ്രാ വാലിയും (Nubra Valley) ആണ്. ഞങ്ങള്‍ ഇടത്തേക്ക് തിരിഞ്ഞു. ഉച്ചകഴിഞ്ഞിരിന്നു അപ്പോഴേക്കും. കുറച്ചു ദൂരെയായി ചെറിയ വീടുകളൊക്കെ കണ്ടു തുടങ്ങി. അവയ്ക്കരികിലേക്കാണ് വഴി നീളുന്നത്. വല്ലാത്തൊരു വേദന പകരുന്ന കാഴ്ചകളായിരുന്നു അവയുടെ ക്ലോസ്സ് ഷോട്ടിലേക്ക് വരുന്തോറും. ദൂരെ നിന്ന് കണ്ടത് വീടുകള്‍ തന്നെയായിരുന്നു. പക്ഷെ അതിന്റെ മുക്കാല്‍ ഭാഗത്തോളം മണ്ണും കല്ലും മൂടി കിടക്കുകയാണ്. ചിലതൊക്കെ മണ്ണിനോട് ചേര്‍ന്നിരുന്നു. കുറച്ച് നാള്‍ മുന്‍പത്തെ ഉരുള്‍പ്പൊട്ടലില്‍ സംഭവിച്ചതാണെന്ന് കര്‍മ്മാജി പറഞ്ഞു. ഞങ്ങള്‍ അവിടെയിറങ്ങിയില്ല. കുറേയേറെ കാര്യങ്ങള്‍ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞ് ആ നാടും അകലെയായി..

കുറച്ചു നേരമായി ഷയോക് നദി (Shyok River) ഞങ്ങള്‍ക്ക് അകമ്പടി സേവിക്കുന്നുണ്ട്. ഇന്‍ഡസ് നദിയുടെ കൈവഴിയാണ് മരണത്തിന്റെ നദിയെന്നറിയപ്പെടുന്ന ഷയോക്. മുന്നോട്ടുള്ള യാത്രയ്ക്കിടയില്‍ നുബ്രാ നദിയുമായി ഷയോക് കൂടിക്കാഴ്ച നടത്തുന്നുമുണ്ട്. കുറച്ചു മുന്നോട്ട് പോയപ്പോള്‍ ഒരു പട്ടാള ക്യാമ്പ് കണ്ടു. സിയാച്ചിന്‍ ബേസ് ക്യാമ്പിലേക്കുള്ള റേഷന്‍ അവിടെ നിന്നാണ് സപ്‌ളെ ചെയ്യുന്നതെന്ന് കര്‍മ്മാജി പറഞ്ഞു. പതിയെ പതിയെ പുതിയ കാഴ്ചകള്‍ തെളിയാന്‍ തുടങ്ങി. നോക്കാത്താ ദൂരത്തോളം പരന്നു കിടന്നിരുന്ന കൂറ്റന്‍ പാറക്കല്ലുകളും കാഠിന്യമേറിയ ഭൂപ്രകൃതിയും മറഞ്ഞു തുടങ്ങി. മുന്നില്‍ കാണുന്നതിപ്പോള്‍ മണല്‍ക്കൂനകളാണ്. മഞ്ഞ് മലകള്‍ക്കുനടുവില്‍ ഒരു വലിയ മരുഭൂമി...! പ്രകൃതി വല്ലാത്തൊരു പഹയന്‍ തന്നെ. മണല്‍ക്കൂനയിലൂടെ നാല് വീലുള്ള ബൈക്കില്‍ രസിക്കുന്ന സഞ്ചാരികളെ കാണാം. വളരെ ദൂരെയായി കാണുന്ന മഞ്ഞ് മൂടി കിടക്കുന്ന മലനിരകളെ ചൂണ്ടി കര്‍മ്മാജി പറഞ്ഞു, അതാണ് സിയാച്ചിന്‍ പര്‍വ്വതശിഖരം (Siachen Glacier).

Photo © Nithesh Suresh
ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരത്തിലുള്ള (18875 അടിയോളം) യുദ്ധഭൂമിയെ പറ്റി ആനന്ദ് അവന്റെ അറിവുകള്‍ പങ്കുവെച്ചു. ഒരു സൈനികന്റെ ആവേശം അവന്റെ വാക്കുകളില്‍ നിറഞ്ഞിരുന്നു. സിയാച്ചിന്‍ ബേസ് ക്യാമ്പില്‍ റോഡ് അവസാനിക്കുകയാണ്. സൈനികരും റേഷനും വി.ഐ.പികളുമെല്ലാം എത്തുന്നത് അവിടെയാണ്. സൈനികര്‍ അവിടെ നിന്ന് കാലാവസ്ഥയോട് പൊരുത്തപ്പെട്ടതിനും തീവ്രമായ പരിശീലനത്തിനും ശേഷമാണ് സിയാച്ചിനിലേക്ക് പോസ്റ്റ് ചെയ്യുന്നത്. മൈനസ് അമ്പത് ഡിഗ്രി വരെയൊക്കെയാണ് ചിലപ്പോള്‍ തണുപ്പ്. കാലാവസ്ഥയോട് യുദ്ധം ചെയ്ത് മരണമടഞ്ഞവരും അനവധി. ലോകത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും കഠിനമായ ജോലികളിലൊന്നായി അത് മാറുന്നതും ഇതൊക്കെക്കൊണ്ട് തന്നെയാകണം. യുദ്ധങ്ങളൊക്കെയൊന്നവസാനിച്ചിരുന്നുവെങ്കില്‍..ചിലപ്പോഴൊക്കെ നിഷ്‌കളങ്കമായി ചിന്തിച്ചുപോകാറുണ്ട്..

ലോകത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും ഉയരത്തിലുള്ള 'തണുത്ത മരുഭൂമി' (Cold Desert) യിലേക്ക്, നുബ്രയിലേക്ക് ഞങ്ങള്‍ വൈകുന്നേരം നാലരയോടെ എത്തിച്ചേര്‍ന്നു. തുടക്കത്തില്‍ തന്നെ ഒരു പെട്രോള്‍ പമ്പുണ്ട്. ഈ റൂട്ടിലെ അവസാനത്തെ പമ്പാണ്. മേല്‍ക്കൂരപ്പോലുമില്ല, ഒരു തിട്ടയ്ക്ക് മുകളില്‍ രണ്ട് മെഷിനുകള്‍ മാത്രം വെച്ചിരിക്കുന്നു. എന്തായാലും അവിടെ നിന്ന് വണ്ടിയുടെ ദാഹം വേണ്ടുവോളം തീര്‍ത്തു. അതിന് എതിര്‍വശത്തായി കിലോമീറ്ററുകളോളം മണല്‍ക്കൂനകളാണ്. മരുഭൂമി, അതും ഇങ്ങനെയൊരണം - ഞാന്‍ ജീവിതത്തില്‍ ആദ്യമായി കാണുകയും അനുഭവിക്കുകയുമായിരുന്നു. ഒട്ടക സഫാരി തകൃതിയായി നടക്കുന്നത് ദൂരെ നിന്നും കാണാം. നല്ല തിരക്കുമുണ്ട്. ഞങ്ങള്‍ ആദ്യം റൂം ശരിപ്പെടുത്താനാണ് പോയത്. ഇന്നിനി ഇവിടെത്തന്നെയാണ് കൂടുന്നത്.
Photo © Nithesh Suresh
കര്‍മ്മാജി ആദ്യം ഞങ്ങളെക്കൊണ്ടുപോയത് ഒരു 'ഫൈവ് സ്റ്റാര്‍' ടെന്റ് കൂടാരത്തിലായിരുന്നു. എസിയും അറ്റാച്ചഡ് ബാത്ത്‌റൂമും വരെയുള്ള സെറ്റപ്പിന് അയ്യായിരം രൂപയ്ക്ക് മുകളിലാണ് റെന്റ്. കര്‍മ്മാജി ഞങ്ങളെ തെറ്റിദ്ധരിച്ചിരിക്കുകയാണെന്ന് ഞങ്ങള്‍ക്ക് മനസ്സിലായി. ഞങ്ങളാരും അംബാനിയുടെ സ്വന്തക്കാരല്ലെന്നും രണ്ട് കട്ടിലും തണുപ്പടിക്കാതിരിക്കാനുള്ള നല്ലൊരു കമ്പിളിപുതപ്പും കിട്ടിയാല്‍ ഒരു പരാതികളുമില്ലാതെ നേരംവെളുപ്പിക്കാന്‍ കഴിയുന്ന പാവങ്ങളാണെന്നും കര്‍മ്മാജിയെ പറഞ്ഞ് ബോധ്യപ്പെടുത്തി. ഇപ്പോ ശരിയാക്കി തരാം എന്നും പറഞ്ഞ കര്‍മ്മാജി അവിടുന്നിറങ്ങി. പുറത്തേക്കുള്ള വഴിയിലൊരിടത്ത് ചെറിയൊരു നീര്‍ച്ചാലൊഴുകുന്നുണ്ട്. അതിന്റെ കരയില്‍ വലിയൊരു ബോര്‍ഡിരിക്കുന്നത് കണ്ടു. അവിടുത്തെ ഗ്രാമവാസികള്‍ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നതാണ്. കുടിവെള്ളമാണ്, മലിനമാക്കരുത് എന്നായിരുന്നു അതിലെ സാരാംശം. മലമുകളില്‍ നിന്നും മഞ്ഞുരുകി വരുന്ന നല്ല ഫസ്റ്റ് ക്ലാസ്സ് പച്ചവെള്ളം..!

അടുത്തുള്ളൊരു ഹോം സ്‌റ്റേയിലേക്കാണ് കര്‍മ്മാജി ഞങ്ങളെ എത്തിച്ചത്. മരങ്ങളൊക്കെ നിറഞ്ഞു നില്‍ക്കുന്ന മലകള്‍ പശ്ചാത്തലമൊരുക്കുന്ന ഒരു ഗ്രാമത്തിന്റെ എല്ലാ സൗന്ദര്യവും ഉള്‍ക്കൊള്ളുന്ന വഴികള്‍ കടന്നാണ് ഞങ്ങള്‍ കുന്‍സല്‍ യുര്‍ദും (Kunsal Yurdum) എന്ന വീട്ടിലേക്ക് എത്തിയത്. ചെറിയൊരു ബോര്‍ഡില്‍ അധികം ഭംഗിയൊന്നുമില്ലാത്ത കൈപ്പടയില്‍ പെയിന്റുകൊണ്ടാണ് പേരെഴുതിയിരിക്കുന്നത്. പേരിന് താഴെ ഒരു ആപ്പിളിന്റെ പടവും വരച്ചിരിക്കുന്നു. ബോര്‍ഡിനരികിലുള്ള ഗേറ്റും കടന്ന് ഞങ്ങള്‍ അകത്തെത്തി. ചുറ്റും നില്‍ക്കുന്ന വലിയ പൊക്കമില്ലാത്ത മരങ്ങള്‍ അപ്പോഴാണ് ശ്രദ്ധിച്ചത്. ആപ്പിള്‍ മരമാണ്. പച്ചനിറത്തില്‍  ആപ്പിള്‍ നിറഞ്ഞുനില്‍പ്പുണ്ട്. പാകമായിട്ടില്ല. മരത്തില്‍ നിന്ന് കാശ്മീരി ആപ്പിള്‍ തിന്നാന്‍ പറ്റില്ല എന്നോര്‍ത്തപ്പോള്‍ ചെറിയൊരു സങ്കടം വന്നു. നാട്ടില്‍ നിന്ന് എല്ലാവരും തിരിച്ചുവരുമ്പോള്‍ ആപ്പിള്‍ കൊണ്ടുവരണമെന്ന് ആവശ്യംവെച്ചിരുന്നു. എന്തായാലും സീസണല്ലാത്തതുകൊണ്ട് ആ കാശ് ലാഭമായത് മറ്റൊരാശ്വാസമായി.

Photo © Nithesh Suresh
രണ്ട് നിലകളുള്ള വീടാണ്. കുട്ടികളുടെ വസ്ത്രങ്ങള്‍  പുറത്ത് കയറില്‍ തൂക്കിയിട്ടിരിക്കുന്നു. തടിവെച്ചുണ്ടാക്കിയ ചെറിയ രണ്ട് വിമാനങ്ങള്‍ അതിനരികില്‍ തൂങ്ങി കിടന്ന് ആകാശം കാണുന്നുണ്ട്. കൊച്ചു കുട്ടികള്‍ ഉണ്ടാകണം. മുകളിലത്തെ നിലയില്‍ മുഴുവന്‍ ജനാലകളാണ്. നല്ല കരവിരുതോടെയാണ് അതൊരുക്കിയിരിക്കുന്നതും. ഗൃഹനാഥനും ഭാര്യയും പുറത്തേക്ക് വന്നു. ഒരു കൊച്ചുപെണ്‍കുട്ടിയും അവര്‍ക്കരികിലേക്ക് എത്തി. ഭാര്യയാണ് കര്‍മ്മാജിയോട് കാര്യങ്ങളൊക്കെ പറയുന്നത്. വാടകയും മറ്റുമൊക്കെ ഞങ്ങള്‍ക്കും കുഴപ്പമില്ലായിരുന്നു. രണ്ട് മുറികളാണ് കിട്ടിയത്. മുകളിലത്തെ നിലയിലാണ്. കാറില്‍ നിന്ന് സാധനങ്ങളൊക്കെയെടുത്ത് ഞങ്ങള്‍ പുറത്തൂടിയുള്ള പടികള്‍ കയറി മുകളിലെത്തി. അവിടെ നിന്ന് എതിരെ നോക്കിയാല്‍ കാണുന്ന കാഴ്ചയും അതിന്റെ മനോഹാരിതയും എഴുതിവിവരിക്കാവുന്നതിലും അപ്പുറമാണ്. നിറയെ മരങ്ങളും ദൂരെ മഞ്ഞുമൂടിയ മലകളും അവയ്ക്ക് സുവര്‍ണ്ണ നിറം നല്‍കുന്ന വൈകുന്നേരത്തെ സൂര്യരശ്മികളും-വല്ലാത്തൊരു കോമ്പിനേഷന്‍ തന്നെയായിരുന്നു.
സാധനങ്ങളിറക്കി ബാല്‍ക്കണിയില്‍ വന്നിരുന്ന് ആ കാഴ്ച മനസ്സ് നിറയെ ആഘോഷിച്ചു. അപ്പോഴേക്കും ഗൃഹനാഥന്‍ ഞങ്ങള്‍ക്കുള്ള ഗ്രീന്‍ ടീയുമായി എത്തി. അദ്ദേഹത്തെ അപ്പോഴാണ് പരിചയപ്പെടുന്നത്. കര്‍മ്മാജിയെപോലെ തന്നെ ടിബറ്റനാണ്. പേര് റഗ്‌സിന്‍ (Regzin).

വൈകാതെ തന്നെ ഞങ്ങള്‍ പുറത്തേക്കിറങ്ങി. പടികളിറങ്ങി ചെന്നപ്പോള്‍ താഴത്തെ നിലയിലെ വരാന്തയിലിരുന്ന വൃദ്ധ ഞങ്ങളെ അഭിവാദ്യം ചെയ്തു. അവര്‍ക്കെന്തായാലും തൊണ്ണൂറ് വയസ്സിന് മുകളില്‍ പ്രായമുണ്ട്. കറുത്തൊരു വസ്ത്രമാണ് ധരിച്ചിരുന്നത്. അരയിലൊരു കെട്ടും ചെറിയൊരു കമ്പിളിയുടുപ്പും അതിനൊപ്പമുണ്ട്. നരച്ചമുടികളെയെല്ലാം അകത്താക്കി തലയിലും തുണിവെച്ചൊരു കെട്ടുംകെട്ടിയിട്ടുണ്ട്. പല്ലില്ലാത്ത മോണകാട്ടി അവര്‍ ചിരിച്ചു. റഗ്‌സിന്റെ മുത്തശ്ശിയാകണം.

സഞ്ചാരികളെല്ലാം എത്തുന്ന മരുഭൂമിയിലേക്കാണ് ഞങ്ങള്‍ പോയത്. വണ്ടി പാര്‍ക്ക് ചെയ്ത് ഞങ്ങള്‍ നടന്നു. ചെറിയൊരു നീര്‍ച്ചാലുണ്ട്. അതിന്റെ മുകളില്‍ കൂടിയുള്ള ചെറിയൊരു പാലം കയറി വേണം മണല്‍ക്കൂനകള്‍ക്കരികിലെത്താന്‍. പ്രകൃതിയൊരുക്കിയ വിരുന്നിനെക്കാള്‍ മറ്റൊരു സംഗതിയാണ് ആദ്യം തന്നെ മനസ്സിലുടക്കിയത്. ഇത്രയധികം സഞ്ചാരികള്‍ വന്നിട്ടും ഒരു തരത്തിലുള്ള മാലിന്യങ്ങളും അവിടെയൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ലേ പട്ടണത്തില്‍ വെച്ച് മണിക്കൂറുകള്‍ക്കിടവിട്ട് വലിയ അനൗണ്‍സ്‌മെന്റ് നടത്തി മാലിന്യങ്ങള്‍ സ്വീകരിക്കുന്ന ട്രക്കുകളെ കുറിച്ച് അപ്പോള്‍ ഓര്‍മ്മിച്ചു. ട്രക്കുകള്‍ ഓരോ കവലയിലും വന്നു നില്‍ക്കും. അറിയിപ്പ് കിട്ടിതുടങ്ങളുമ്പോള്‍ വീടുകളില്‍ നിന്നും കടകളില്‍ നിന്നും ആള്‍ക്കാര്‍ മാലിന്യം അതിലേക്ക് കൊണ്ടിടും. ഗവണ്‍മെന്റ് എത്ര ഉത്തരവാദിത്വത്തോടെയാണ് കാര്യങ്ങള്‍ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത്. ഇതുവരെയും കണ്ട സ്ഥലങ്ങളുടെയെല്ലാം മുഖമുദ്ര ഒരു സംശയവുമില്ലാതെ പറയാന്‍ കഴിയും അവിടുത്തെ വൃത്തി തന്നെയായിരുന്നു. നുബ്രാ വാലിയില്‍ നിറയെ കൂടകള്‍ സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഓരോന്നിലും ഇടേണ്ടുന്ന മാലിന്യങ്ങളുടെ പേരും അതില്‍ പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. സഞ്ചാരികള്‍ ആരുടേയും നിര്‍ദ്ദേശമില്ലാതെ അതെല്ലാം അനുസരിക്കുന്നു. നമ്മുടെ നാടിന് ഇതൊക്കെ വലിയ മാതൃകകളാണ്.

Photo © Nithesh Suresh
ഒരുപാട് സഞ്ചാരികള്‍ എത്തിയിട്ടുണ്ട്. ക്യാമല്‍ സഫാരിയുടെ അടുത്ത് തന്നെയാണ് അതില്‍ ഭൂരിഭാഗവും. ഒട്ടകപ്പുറത്തേറി മരുഭൂമി ചുറ്റാന്‍ മനുവിന് മാത്രമേ ഞങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തില്‍ ആഗ്രഹമുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. ദൂരമനുസരിച്ചാണ് സഫാരിയുടെ റേറ്റ്. കുറഞ്ഞ ദൂരത്തേക്കുള്ള സഫാരി തന്നെ അവനെടുത്തു. എട്ടോ പത്തോ ഒട്ടകങ്ങളടങ്ങുന്ന സംഘമായിട്ടാണ് കൊണ്ടുപോകുന്നത്. മുതുകില്‍ രണ്ട് മുഴകളുള്ള ഒട്ടകങ്ങളാണ്. ഒരാള്‍ക്ക് മാത്രമേ കയറാനും കഴിയൂ. ആള് തികഞ്ഞപ്പോള്‍ മനു കയറിയ സംഘം യാത്ര തുടങ്ങി. ഓരോ ഒട്ടകങ്ങളേയും കയറുകൊണ്ട് പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. മുന്നിലൊരാള്‍ അവരെ നിയന്ത്രിക്കാനുമുണ്ട്. ഏറ്റവും പിറകിലാണ് മനുവും അവന്റെ വാഹനവും. കണ്ണടയും കോട്ടുമിട്ട് വലിയ പത്രാസോടെ അവര്‍ സഫാരി തുടങ്ങി.

ഞങ്ങള്‍ക്കും ചെറിയൊരു പ്ലാനുണ്ടായിരുന്നു. ദൂരെ നുബ്രാ നദിയുടെ കൈവഴികള്‍ കാണുന്നുണ്ട്. അവിടെ മരുഭൂമിയുടെ അവസാനമാണെന്ന് തോന്നുന്നു. മണലിലൂടെ അവിടം വരെ നടക്കാന്‍ ഞങ്ങള്‍ തീരുമാനിച്ചു. ഞാനും ആനന്ദും നിതേഷും അഖിലും നടന്നു തുടങ്ങി. വേറെയാരും ഈ പ്രാന്തിന് മുതിര്‍ന്നിരുന്നില്ല. എല്ലാവരും ഒട്ടകപുറത്താണ്. നടക്കുന്നതിനിടയില്‍ ഞങ്ങള്‍ മാറി മാറി വീട്ടിലേക്ക് ഫോണ്‍ ചെയ്തു. ഫോണില്‍ സംസാരിച്ചു നടന്നതുകൊണ്ട് ദൂരം താണ്ടുന്നതറിഞ്ഞിരുന്നില്ല. മരുഭൂമിയുടെ വശത്തായി ചെറിയൊരു കുറ്റിക്കാടുണ്ട്. കറുത്തയൊരു കുതിര ഞങ്ങള്‍ക്ക് മുഖം തന്ന് അതിനകത്തേക്ക് കയറിപ്പോയി. ഒട്ടകസഫാരിയുടെ അവസാനപോയിന്റില്‍ നിന്നും വളരെയകലെയായി ഞങ്ങള്‍. പക്ഷെ നുബ്രാ നദിയിലേക്കുള്ള ദൂരത്തിന് ഒട്ടും കുറവ് അനുഭവപ്പെട്ടതുമില്ല. അതിപ്പോഴും ദൂരെത്തന്നെയാണ്. മനു അപ്പോഴേക്കും സഫാരി കഴിഞ്ഞിറങ്ങിയിരുന്നു. അവനെ ചെറിയൊരു മിന്നായം പോലെ ഇവിടെ നിന്നും കാണാം. ഞങ്ങള്‍ നന്നായി ക്ഷീണിച്ചു. മണലില്‍ കുറച്ചു നേരമിരുന്നു. പല പോസിലും കുറേ ഫോട്ടോസ് എടുത്തു. ഒരു അറേബ്യന്‍ രാജ്യത്തെത്തിയതുപോലെയായിരുന്നു ഓരോ ഫ്രയിമുകളും.

Photo © Nithesh Suresh
എവിടെ നിന്നോ പട്ടികുരയ്ക്കുന്നത് കേള്‍ക്കുന്നുണ്ട്. ദൂരെയുള്ള കുറ്റിക്കാട്ടില്‍ നിന്നും കുറച്ച് പട്ടികള്‍ പുറത്തേക്കോടി വരുന്നുണ്ട്. നിറയെ രോമവും വലിപ്പവുമുള്ളതായിരുന്നു ഓരോന്നും. സംഗതി അത്ര പന്തിയല്ലാ എന്ന് മനസ്സിലായി ഞങ്ങള്‍ ഇരുട്ടുന്നതിനുമുന്‍പേ തിരിച്ചു നടക്കാന്‍ തുടങ്ങി. കാറിനരികിലെത്തിയപ്പോഴേക്കും വെട്ടം മറഞ്ഞിരുന്നു. കര്‍മ്മാജി ഞങ്ങളെ കാത്ത് നില്‍പ്പുണ്ട്. മനു കാറിലുണ്ടെന്ന് കര്‍മ്മാജി പറഞ്ഞു. അധികം വൈകാതെ തന്നെ ഇന്നത്തെ കലാപരിപാടികള്‍ അവസാനിപ്പിച്ച് ഞങ്ങള്‍ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.

Photo © Nithesh Suresh
ടിബറ്റന്‍ രീതിയിലുള്ള അത്താഴമാണ് റെഗ്‌സിനും കുടുംബവും ഞങ്ങള്‍ക്ക് വേണ്ടി ഒരുക്കിയിരുന്നത്. ഭക്ഷണം കഴിക്കാന്‍ ഒരു പ്രത്യേക മുറി തന്നെ അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു. നീല പരവതാനി വിരിച്ച മുറിയില്‍ ചുമരുകളോട് കൃത്യമായ അകലം പാലിച്ച് ഏകദേശം ഒന്നരയടിയോളം പൊക്കമുള്ള ചെറിയ പീഠങ്ങള്‍ ഇട്ടിട്ടുണ്ട്. അതിന് പിന്നിലായി തറയിലാണിരിക്കേണ്ടത്. ഇരിക്കുവാനുള്ള സ്ഥലത്ത് മാത്രം കമ്പിളി വിരിച്ചിട്ടുണ്ട്. പീഠത്തില്‍ നിറയെ പല നിറത്തിലുള്ള ചിത്രങ്ങളാണ്. സിനിമയിലും മറ്റും കാണുന്ന ഡ്രാഗണുകളെ അതോര്‍മിപ്പിച്ചു. ചെറിയൊരു ടിവി അരികിലെ ഷെല്‍ഫിലിരിപ്പുണ്ട്. അതിന് മുകളിലായി ഒരു വൃദ്ധയുടെ ഫോട്ടോ ഫ്രെയിം ചെയ്തു വെച്ചിരിക്കുന്നു. മറ്റൊരു വശത്ത് ഭിത്തിയില്‍ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന അലമായിരിയില്‍ നിറയെ പാത്രങ്ങളും അടുക്കള സാമഗ്രികളുമാണ്. റെഗ്‌സിന്‍ ഞങ്ങളെ ഭക്ഷണത്തിനായി ക്ഷണിച്ചു. അകത്തുകയറി പീഠത്തിന് പുറകിലായി ഞങ്ങളിരുന്നു. തറയില്‍ ചമ്രംപണിഞ്ഞ് വേണം ഇരിക്കാന്‍. റഗ്‌സിന്‍ തന്നെയാണ് ഭക്ഷണം വിളമ്പിയത്. വീണ്ടും വീണ്ടും സ്വാദിഷ്ടമായ ഭക്ഷണങ്ങളറിഞ്ഞ് ആമാശയം പുളകംകൊണ്ടു.

ഞങ്ങളോട് നേരത്തെ കിടക്കണം 11 മണി കഴിഞ്ഞ് കറണ്ട് കട്ടാകും എന്ന് മാത്രം പറഞ്ഞ് ശുഭരാത്രിയും നേര്‍ന്ന് റെഗ്‌സിനും ഭാര്യയും താഴേക്ക് പോയി. ഞങ്ങള്‍ മുറിയിലെത്തി. ഒരു മുറിയിലാണ് എല്ലാവരും ആദ്യം ഒത്തുകൂടിയത്. എന്തോ ഒരു നെഗറ്റീവ് ഫീല്‍ അനുഭവപ്പെടുന്നതായി ആനന്ദാണ് ആദ്യം പറഞ്ഞു തുടങ്ങിയത്. ഹിമാലയന്‍ ഗ്രാമപ്രദേശങ്ങളില്‍ പ്രചാരത്തിലുള്ള പ്രേതകഥകളൊക്കെ അവന്‍ പങ്ക് വെയ്ക്കാന്‍ തുടങ്ങി. ഞങ്ങള്‍ ഇരിക്കുന്ന മുറി അപ്പോഴാണ് ശരിക്കും നോക്കുന്നത്. മുകള്‍ ഭാഗം കോണ്‍ക്രീറ്റല്ല. തടികൊണ്ടാണ് തീര്‍ത്തിരിക്കുന്നത്. വലിയ മുളംതണ്ടുകള്‍ പരസ്പരം കൂട്ടിക്കെട്ടിയതുപോലെ. അതിന്റെ ഒത്ത നടുക്കായി അധികം ചെറുതല്ലാത്ത ഒരു ദ്വാരവും ഉണ്ടായിരുന്നു. പ്രേതത്തിന് പുറത്തു നിന്ന് അകത്തു എത്താനുള്ള ഷോര്‍ട്ട് കട്ടായിരുന്നിരിക്കണം. ഭക്ഷണം കഴിക്കാനിരുന്ന മുറിയില്‍ കണ്ട വൃദ്ധയുടെ ഫ്രേയിം ചെയ്ത ഫോട്ടോ ചര്‍ച്ചയിലേക്ക് വന്നു. അവരെ തന്നെയല്ലേ വൈകുന്നേരം താഴെ വരാന്തയില്‍ കണ്ടത്..?  അതൊരു തോന്നാലായിരുന്നോ..

മുറിയില്‍ തന്നെയുള്ള ബാത്ത് റൂമില്‍ പോയിട്ട് വന്ന കൂട്ടുകാരന്‍ അതിന്റെ കതക് അടയ്ക്കാന്‍ പറ്റുന്നില്ല എന്ന് പറഞ്ഞു.
കൃത്യം പതിനൊന്ന് മണിക്ക് തന്നെ കറണ്ട് പോയി. മുറിയിലാകെ ഇരുട്ട് നിറഞ്ഞു.
താഴത്തെ നിലയില്‍ നിന്ന് മാത്രം എന്തൊക്കെയോ ശബ്ദങ്ങള്‍ കേള്‍ക്കുന്നുണ്ട്.

(തുടരും)

എഴുത്ത് : എല്‍.റ്റി മറാട്ട്


Thursday, November 8, 2018

ജൂലേ.. ലഡാക്ക്...!

ഭാഗം 2 :
ജൂലേ.. ലഡാക്ക്...!

'അളിയാ എനിക്കും വയ്യ. ഞാനും മിക്കവാറും ചാവും'-

ആഹാ!എനിക്കാശ്വാസമായി. അപ്പോള്‍ ഞാന്‍ ഒറ്റയ്ക്കല്ല. കൂട്ടത്തില്‍ വേറേ ആര്‍ക്കോ കൂടി 'ഓക്‌സിജന്‍'പണികൊടുക്കാന്‍ തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ആരുടെ വായില്‍ നിന്നാണ് ആ ശബ്ദം പുറപ്പെട്ടത് എന്നറിയാന്‍ ഞാന്‍ ചെവി വട്ടം പിടിച്ചു. വീണ്ടും ചെറിയ ഞെരക്കങ്ങളും ഒച്ചയും കേട്ടു തുടങ്ങി. എന്റെ പങ്കാളീ, നീയാരാണ്?

'ടാ മനു, ഒന്നു മിണ്ടാതെ കിടന്നുറങ്ങെടാ'- അഖിലിന്റെ ഒച്ചയാണ്.

അപ്പോള്‍ സീനിയര്‍ സിറ്റിസണ്‍ മനുവിനാണ് വയ്യാതായിരിക്കുന്നത്. ഞാനാണെങ്കില്‍ കര്‍പ്പൂരം മൂക്കില്‍ തന്നെ പിടിച്ച് എങ്ങനെയൊക്കെയോ കിടക്കുകയാണ്. കമ്പിളി പുതപ്പിനകത്തുവരെ തണുപ്പ് കേറി വന്ന് ഞോണ്ടി വിളിക്കുന്നുണ്ട്. വിറച്ചൊരു പരുവമായി.

കട്ടിലില്‍ നിന്ന് ആരോ തറയിലേക്ക് ഇറങ്ങുന്ന ശബ്ദം. ഞാന്‍ കമ്പിളിയില്‍ നിന്ന് തല പുറത്തേക്കിട്ടു. ചെറിയ വെളിച്ചത്തില്‍ 'ഉടലു നിറയെ കൈകളുള്ള ഭീകരസത്വത്തെ' തിരിച്ചറിയാന്‍ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്ടായില്ല. അതിശയോക്തിയല്ല. മുഖവും ശരീരവുമെല്ലാം കമ്പിളിക്കുള്ളിലാണ്. കണ്ണ് മാത്രം തിളങ്ങുന്നുണ്ട്. നേരത്തെ കിടന്ന് ബഹളമുണ്ടാക്കിയ മനുവായിരുന്നു അത്. അവന്‍ കതകും തുറന്ന് പുറത്തേക്കിറങ്ങി. എവിടെ പോകുന്നു എന്ന് ആരൊക്കെയോ വിളിച്ചു ചോദിക്കുന്നുണ്ട്. വയ്യ എന്ന് മാത്രമായിരുന്നു ഉത്തരം. മൂന്ന് മിനിട്ട് കഴിഞ്ഞ് മൂത്രമൊഴിച്ച് അവന്‍ തിരിച്ചെത്തുകയും ഒന്നും മിണ്ടാതെ കട്ടിലില്‍ വന്ന് കിടക്കുകയും ചെയ്തു. നിമിഷങ്ങള്‍ക്കകം ചുറ്റുമുള്ള മലനിരകളെ വരെ പ്രകമ്പനംകൊള്ളിക്കുന്ന വിധത്തില്‍ അവന്‍ കൂര്‍ക്കം വലിക്കാന്‍ തുടങ്ങി. കള്ളപ്പന്നി, ഇവനല്ലേ അഞ്ച് മിനിട്ട് മുന്‍പ് ചാവും എന്ന് പറഞ്ഞ് ബഹളം കൂട്ടിയത്. അങ്ങനെ വീണ്ടും മരണം കാത്ത് കിടക്കാന്‍ ഞാന്‍ ഒറ്റയ്ക്കായി.

എന്റെ അസ്വസ്ഥതയ്ക്ക് കുറവൊന്നും തോന്നുന്നില്ല. അടുത്ത് കിടന്നിരുന്ന ആനന്ദും അഖിലും എന്തെക്കെയോ കുശലാന്വേഷണങ്ങള്‍ നടത്തുന്നുണ്ട്. എനിക്കൊന്നും പറയാന്‍ കഴിയുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. ശബ്ദം തൊണ്ടയില്‍ തന്നെ കുടുങ്ങി കിടക്കുന്നു. വീട്ടില്‍ നിന്ന് എത്രയേ ദൂരത്താണ്. എത്രയോ ഉയരത്തിലാണ്. മലകള്‍ക്ക് നടുവില്‍ ചെറിയൊരു തകര കൂടാരത്തിനുള്ളില്‍ ആദ്യമായി വരിഞ്ഞു മുറുക്കുന്ന തണുപ്പിന്റെ പരീക്ഷണങ്ങളില്‍ കിടന്നെന്റെ ചെറു ഹൃദയം പതുക്കെ മിടിച്ചു - ഈ സമയവും കടന്നു പോകും. അതുമാത്രമാണ്, അതില്‍ മാത്രമാണ് പ്രതീക്ഷ.

അന്ന് ഒട്ടും തന്നെ ഉറങ്ങിയില്ല. അസ്വസ്ഥത എന്നെ ഉറക്കിയില്ല  അഞ്ച് മണിയോടെ ഓരോരുത്തരായി ഉണര്‍ന്നു തുടങ്ങി. ഉറക്കം അത്രയ്ക്കങ്ങോട്ട് ശരിയായില്ലായെന്ന് എല്ലാരുടേയും മുഖത്തുണ്ട്. എന്റെ മരണവെപ്രാളം കണ്ട് പാവങ്ങള്‍ക്ക് ഉറങ്ങാന്‍ പറ്റിയില്ല എന്നതാണ് സത്യം. തലേന്നത്തെ പ്ലാന്‍ പ്രകാരം അഞ്ച് മണിക്കാണ് യാത്ര തുടങ്ങേണ്ടത്. പക്ഷെ എല്ലാവരും റെഡിയായി യാത്ര തുടങ്ങിയപ്പോള്‍ ആറ് മണി കഴിഞ്ഞു. പുറത്തേക്കിറങ്ങിയപ്പോള്‍ എന്റെ പ്രശ്‌നങ്ങള്‍ പകുതിയിലേറെയും മാറി. വല്ലാത്തൊരു മാജിക് തന്നെ. ഷീറ്റ് കൂടാരത്തില്‍ നിന്ന് പുറത്തേക്കിറങ്ങിയപ്പോള്‍ അനുഭവിച്ച കാഴ്ചകള്‍ അത്രയ്ക്കും മനോഹരമായിരുന്നു. ദൂരെയുള്ള മഞ്ഞ് മലകളില്‍ വീണ് ചിതറുന്ന പൊന്‍വെളിച്ചം ഹൃദയത്തിന്റെ കരുത്ത് കൂട്ടി. ഒരു ചായ കൂടി കുടിച്ചപ്പോള്‍ ആശ്വാസം ഇരട്ടിയായി.

മുന്നില്‍ ഞങ്ങളെ സ്വാഗതം ചെയ്ത് വലിയൊരു ബോര്‍ഡ് തലയെടുപ്പോടെ നില്‍പ്പുണ്ട്. ലേ പിടിക്കാന്‍ ഇനി 251 കിലോമീറ്ററുകള്‍ കൂടി. ഹിമാചല്‍ പ്രദേശിനോട് താല്‍കാലിക വിട ചൊല്ലി ഞങ്ങള്‍ ജമ്മു കാശ്മീരിലേക്ക് കടക്കുകയാണ്. ഹിമാചല്‍ പ്രദേശിലെ ബോര്‍ഡര്‍ റോഡ് ഓര്‍ഗനൈസേഷന്റെ 'പ്രോജക്ട് ദീപക്' ഇനി അങ്ങോട്ട് 'പ്രോജക്ട് ഹിമാങ്ക്' (Project Himank) ആണ്.1985 ല്‍ തുടങ്ങിയ പദ്ധതിയാണ്. ഏറ്റവും ഉയരത്തിലുള്ള മോട്ടറബിള്‍ റോഡുകള്‍, സിയാച്ചിന്‍ പോലെയുള്ള അതീവ സുരക്ഷാമേഖലകളിലേക്ക് വരെയുള്ള എത്തിപ്പെടലൊക്കെയും ഒരുക്കുന്നത്  'ഹിമാങ്കാണ്'. പണി തുടങ്ങിയ നാള്‍ മുതല്‍ നൂറിലേറെ തൊഴിലാളികളും ഓഫീസര്‍മാരുമാണ് ഇവിടെ മരണപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്. തൊഴിലാളികളില്‍ ഏറിയ പങ്കും ബീഹാറികളായിരുന്നു.

ചുറ്റിനും വലിയ മൊട്ട കുന്നുകളാണ്. മരുന്നിനുപോലും ഒരു മരത്തെ കാണാനില്ല. ചുമ്മാതല്ല ഓക്‌സിജന്റെ അളവ് ഇത്രയും കുറവ്. ഇതിന്റെ ഒത്ത നടുവില്‍ കിടന്നാണ് ഇന്നലെ രാത്രി ഉറങ്ങിയത്(?). വല്യ കുഴപ്പമില്ലാത്ത റോഡാണ്. ഇന്നലത്തെ ഉറക്കം നില്‍ക്കുന്ന കാരണം ഞാന്‍ ആദ്യം തന്നെ താറില്‍ കയറി സീറ്റ് പിടിച്ചിരുന്നു. പറ്റിയാല്‍ കുറച്ചു നേരം ഒന്നു മയങ്ങണം. എതിരെയൊന്നും ഒരു വണ്ടി പോലും വരുന്നുണ്ടായിരുന്നില്ല. മുമ്പില്‍ പോകുന്ന ബുള്ളറ്റിന്റെ ശബ്ദം മാത്രം മുഴങ്ങി കേള്‍ക്കുന്നുണ്ട്. അഖിലും ആനന്ദുമാണ് ബുള്ളറ്റില്‍. താറിന്റെ ഡ്രൈവിംഗ് സീറ്റില്‍ നിതേഷാണ്. പഹയന്‍ വല്ലാത്ത ഉന്മേഷത്തിലാണ്. ഇവന്‍ തന്നെയല്ലേ യാത്ര തുടങ്ങുന്നതിന്റെ തലേ ദിവസം പേടിച്ച് ബീമാനം പിടിച്ച് ലേ പോകാം എന്ന് പറഞ്ഞത്? ഇവന്‍ തന്നെയല്ലേ കൈ കൊണ്ട് വണ്ടി ഓടിക്കില്ല, വേറെ ആരേലും ഓടിച്ചോണം എന്ന് ഡയലോഗടിച്ചത്. അതേ അവന്‍ തന്നെ തലയിലൊരു കെട്ടും കെട്ടി കൂളിംഗ് ഗ്ലാസ്സുംവെച്ച് വണ്ടി പറപ്പിക്കുകയാണ്. വല്ലാത്ത ജാതി കാഴ്ച തന്നെ. മുന്നില്‍ കാണുന്ന കാഴ്ചകള്‍ അത്രയും ആവേശവും ആത്മവിശ്വാസവുമാണ് ഞങ്ങളില്‍ നിറച്ചോണ്ടിരിക്കുന്നത്. ദുര്‍ബലരേ നിങ്ങളൊരു തവണയെങ്കിലും എന്നെ വന്നൊന്നു കാണൂ എന്ന് ഓരോ മലനിരകളും ഉറക്കെ പറഞ്ഞോണ്ടിരിക്കുന്നു. ആ യാത്ര നിങ്ങളെ മാറ്റും എന്ന് ഉറപ്പുണ്ട്. ഞാനതറിയുകയാണ്.

Photo © Nithesh Suresh
താഴേ ചെറിയൊരു നദിയൊഴുകുന്നുണ്ട്. തരിശായി കിടക്കുന്ന മലനിരകളില്‍ നിന്ന് ചെറിയ ചാലുകള്‍ അതിലേക്കൊഴുകി അലിയുന്നുണ്ട്. മഞ്ഞുരുകി വരുന്നതാണ്. അതിന്റെ കരഭാഗങ്ങളില്‍ ചെറിയ പച്ചപ്പുണ്ട്. ഇന്ത്യന്‍ ഓയിലിന്റെ രണ്ട് ടാങ്കര്‍ ലോറികള്‍ ഞങ്ങള്‍ക്കെതിരെ കടന്നുപോയി. ലേ പോയി മടങ്ങി വരുന്നതാണ്. യാത്ര തുടങ്ങി ഏകദേശം ഒന്നര മണിക്കൂര്‍ കഴിഞ്ഞപ്പോഴേക്കും ഞങ്ങള്‍ നക്കീല (Nakeela) പാസ്സിലെത്തി. 15547 അടിയാണ് അവിടെ ഉയരം. ടിബറ്റന്‍ പ്രയര്‍ ഫ്ഌഗുകള്‍ ഒരു കൂടാരം കണക്കേ അവിടെ കെട്ടിയിട്ടുണ്ട്. അതിനു ചുറ്റിലുമായി ചെറിയ പരന്ന കല്ലുകള്‍ ഒന്നിനുമുകളില്‍ ഒന്നായി അടുക്കിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. അത്തരത്തില്‍ കൂറേ കാണാം അവിടം നിറയെ. എന്തെങ്കിലും വിശ്വാസത്തിന്റെ പേരിലാകണം ഇങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത്. ടിബറ്റര്‍ പ്രയര്‍ ഫഌഗിലെ മന്ത്രങ്ങളെ പറ്റിയും കാറ്റിലാടി മങ്ങുന്നതിനെ കുറിച്ചുമുള്ള വിശ്വാസത്തെ പറ്റിയുമൊക്കെ നേരത്തെ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. പക്ഷെ കല്ലടുക്കി വെക്കുന്നതിന് പിന്നില്‍ എന്താണെന്ന് ഒരു പിടിയുമില്ല. ബൂദ്ധമത വിശ്വാസികളെ വഴിയില്‍ വല്ലോം കണ്ടുമുട്ടിയാല്‍ ചോദിക്കണം. കല്ലെടുക്കി വെക്കല്‍ നമ്മുടെ ഏകാഗ്രതയുടേയും ഏകോപനത്തിന്റേയുമൊക്കെ പ്രതീകമായിരുന്നിരിക്കണം. ആവോ ആര്‍ക്കറിയാം.

കുറച്ച് ഫോട്ടോസൊക്കെ എടുത്ത് സമയം കളയാതെ ഞങ്ങള്‍ യാത്ര തുടര്‍ന്നു. പക്ഷെ ചുരം കയറി മുകളിലെത്തിയതുപോലെ സുന്ദരമായിരുന്നില്ല ഇനി മുന്നോട്ടുള്ള റോഡുകള്‍. ചെറിയ കുണ്ടും കുഴികളുമൊക്കെ പതിയെ ഞങ്ങളെ സ്വീകരിച്ചു തുടങ്ങി. യാത്രയുടെ വേഗത കുറയാന്‍ തുടങ്ങി. കുറച്ചു ദൂരം പിന്നിട്ട് കഴിഞ്ഞപ്പോഴേക്കും താഴെ കുറച്ച് കൂടാരങ്ങള്‍ കാണാന്‍ തുടങ്ങി. ഗൂഗിള്‍ മാപ്പ് പ്രകാരം ബ്രാന്‍ഡി നല (Brandy Nala) എന്ന സ്ഥലമായിരിക്കണം അതെന്ന് ഊഹിച്ചു. ചെറിയ കടകളാണ് അവിടെ കണ്ടത്. ഞങ്ങള്‍ അവിടേക്ക് വണ്ടി ഒതുക്കി. ചായ കുടിച്ച് കുറച്ചു നേരം വിശ്രമിച്ചു. ഇരുവശത്തേക്കും വാഹനങ്ങള്‍ പോകുന്നത് ഇപ്പോള്‍ കാണാം. കുറച്ച് സഞ്ചാരികള്‍ കൂടി അവിടെ ചായ കുടിക്കാനെത്തി. ഞങ്ങള്‍ അവിടുന്നിറങ്ങി മുന്നോട്ടുള്ള യാത്ര തുടര്‍ന്നു.

Photo © Nithesh Suresh
ഇനി കയറ്റമാണ്. റോഡിന്റെ അവസ്ഥയില്‍ വല്യ മാറ്റമൊന്നുമില്ല. പാങ്ങ് (Pang) ആണ് അടുത്ത ലക്ഷ്യം. കുറച്ച് സമയം കഴിഞ്ഞപ്പോഴേക്കും ഞങ്ങള്‍ 16616 അടി ഉയരത്തിലുള്ള ലചുങ്‌ലാ (Lachungla) എത്തി. നീല കുപ്പായമണിഞ്ഞ സുന്ദരിയായ ആകാശമായിരുന്നു അവിടുത്തെ ആകര്‍ഷണീയത. സമയം വൈകും എന്നപേടി കാരണം അവിടെ അധികം നില്‍ക്കാതെ യാത്ര തുടര്‍ന്നു. റോഡ് പിന്നെയും മോശമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. വീതിയും കുറവാണ്. മലനിരകള്‍ തുരന്നുണ്ടാക്കിയ വഴികള്‍ക്കരികിലൂടെയാണ് ഇപ്പോള്‍ സഞ്ചാരം. ഏത് നിമിഷവും താഴേക്ക് പതിക്കാം എന്ന ഭാവത്തില്‍ വലിയ പാറകള്‍ അധികം ദൂരെയല്ലാതെ കാണാം. മറു വശത്ത് വലിയ താഴ്ചയാണ്. വളരെ സൂക്ഷിച്ചാണ് മുന്നോട്ടുള്ള യാത്ര ഇപ്പോള്‍. പക്ഷെ ഇതൊന്നുമറിയാതെ ഒരു ജീവന്‍ ഞങ്ങളുടെ വണ്ടിയിലിരിപ്പുണ്ടായിരുന്നു -മിസ്റ്റര്‍ മനു. പാവം നല്ല ഉറക്കത്തിലാണ്.  ഇന്നലെ ഓഫ് ആയ അവന്റെ എന്‍ജിന്‍ ഇതുവരെ പൂര്‍വ്വസ്ഥിതിയിലേക്ക് എത്തിയിട്ടുണ്ടായിരുന്നില്ല.

പത്ത് മണിയോടെ ഞങ്ങള്‍ പാങ്ങ് എത്തി. 15280 അടിയാണ് ഉയരം. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരത്തിലുള്ള ട്രാന്‍സിസ്റ്റ് ക്യാപ് ഇവിടെയാണ്. ഒരുപാട് കടകളും സഞ്ചാരികളും അവിടുണ്ടായിരുന്നു. ഞങ്ങളും ഓരോ ചായ കുടിക്കാന്‍ അവിടെയിറങ്ങി. ചായയും ആസ്വദിച്ചങ്ങനെ നില്‍ക്കുമ്പോള്‍ ആനന്ദിലെ 'പോള്‍ നീരാളി' വീണ്ടും ഉണര്‍ന്നു. കാലാവസ്ഥ കണ്ട് അവന്‍ അടുത്ത പ്രവചനം നടത്തി. ഇനി പോകുന്ന വഴിയില്‍ അതിശക്തമായ മഞ്ഞ് വീഴ്ച (Snow fall) ഉണ്ടാകും. മഞ്ഞില്‍ കുളിക്കാന്‍ തയ്യാറായിക്കൊള്ളീന്‍. അപ്പോഴേക്കും ചായ കുടിച്ചു തീര്‍ന്നതുകൊണ്ട് വേറെ ഒന്നും കേള്‍ക്കേണ്ടി വന്നില്ല.

Photo © Nithesh Suresh
ഇനി കുത്തനെ കയറ്റമാണ്. യാത്രയുടെ താളം വീണ്ടും മന്ദഗതിയിലായി. പക്ഷെ അധിക ദൂരം ആ പരീക്ഷണം നേരിടേണ്ടി വന്നില്ല. കുറച്ച് ദൂരം കഴിഞ്ഞപ്പോഴേക്കും നിരപ്പായ നല്ല റോഡ് ഞങ്ങള്‍ക്കരികിലെത്തി. ഏകദേശം ഒരു മുപ്പത് കിലോമീറ്ററോളം അത് ഞങ്ങളെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു. പക്ഷെ അന്തരീക്ഷത്തിന്റെ ഭാവം പതിയെ മാറി തുടങ്ങി. ചുറ്റും കോട നിറഞ്ഞു തുടങ്ങി. മുന്നോട്ട് പോകുന്തോറും ഇരുവശത്തുമുള്ള മലനിരകള്‍ പോലും കാണാന്‍ കഴിയുന്നില്ല. നല്ല റോഡ് ആയിരുന്നെങ്കിലും അതുകൊണ്ട് തന്നെ വലിയ വേഗതയെടുക്കാനും പറ്റിയിരുന്നില്ല. കുറച്ചു ദൂരം പിന്നിട്ടപ്പോള്‍ റോഡരികില്‍ ഒരു രജിസ്‌ട്രേഡ് മഹീന്ദ്ര ടിയുവി തലകുത്തി മറിഞ്ഞു കിടക്കുന്നതുകണ്ടു. അകത്തൊന്നും ആരും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. മുമ്പ് എപ്പോഴോ അപകടത്തില്‍പ്പെട്ടതായിരുന്നിരിക്കണം. കാറ്റത്ത് ഞങ്ങളുടെ വണ്ടിയുടെ മുകളില്‍ കെട്ടിയിരുന്ന ടാര്‍പ്പയും ഇളകി പോകാന്‍ തുടങ്ങിയിരുന്നു. വണ്ടി നിര്‍ത്തി അതൊക്കെ ശരിയാക്കിയാണ് പിന്നെ യാത്ര തുടര്‍ന്നത്. ബൈക്കില്‍ വന്നവരുടെ കാര്യമായിരുന്നു അതിലേറെ ശോകം. അവന്മാര്‍ രണ്ടും മഞ്ഞ്‌കൊണ്ട് തണുത്ത് മരവിച്ചിരുന്നു.

എത്തിച്ചേര്‍ന്നത് സ്വപ്‌ന സമാനമായ ഒരു സിനിമാ കാഴ്ചയിലേക്കായിരുന്നു. തങ്ങ്‌ലങ്ങ്‌ലാ (TaglangLa) , 17582 അടി ഉയരം ഞങ്ങളെ ഹൃദയംകൊണ്ട് ചേര്‍ത്തു പിടിച്ചു. പോള്‍ നീരാളിയുടെ പ്രവചനം ഫലിച്ചു. മഞ്ഞ് ഭൂമിയിലേക്ക് പെയ്തിറങ്ങുകയാണ്. ജീവിതത്തിലെ ആദ്യത്തെ അനുഭവമാണ്. ചുറ്റും മഞ്ഞാണ്. മഞ്ഞിലലിഞ്ഞു ചേര്‍ന്ന നിമിഷങ്ങളായിരുന്നു ഞങ്ങളോരോരുത്തര്‍ക്കും. ഇന്നത്തെ യാത്രയിലെ ഏറ്റവും ഉയരമുള്ള സ്ഥലത്താണ് നില്‍ക്കുന്നത്. സഞ്ചാരികളും പട്ടാളക്കാരുമൊക്കെയായി ഒരുപാട് ആള്‍ക്കാര്‍ അവിടെയുണ്ട്. ജനിച്ച കുട്ടി ആദ്യമായി ലോകം കാണുന്ന കൗതുകം ഓരോ മുഖങ്ങളിലും പ്രതിഫലിച്ചിരുന്നു. അടുത്തൊരു ചെറിയ ചായകടയില്‍ കയറി. തീ കായാനുള്ള സൗകര്യമുണ്ടായിരുന്നു അവിടെ. തീ കായലും ചൂട് കാപ്പിയും പാര്‍ലി ജി ബിസ്‌ക്കറ്റും മനസ്സില്‍ പെയ്തിറങ്ങുന്ന മഞ്ഞും ഒരു അഡാറ് കോംബോ തന്നെയാണെന്ന് അപ്പോള്‍ ബോധ്യമായി. കര്‍മാ ജി (ചായക്കട മുതലാളി)യോട് തിരിച്ചു വരുമ്പോള്‍ വീണ്ടും കാണാം എന്നും പറഞ്ഞ് മനസ്സില്ലാമനസ്സോടെ ഞങ്ങള്‍ ചുരമിറങ്ങി തുടങ്ങി. സമയം ഒരു മണി കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകണം.

Photo © Nithesh Suresh
തലേ ദിവസത്തെ ഉറക്ക ക്ഷീണം പതിയെ തലപൊക്കി തുടങ്ങി. ചെറിയ തലവേദനയുമുണ്ട്. മഞ്ഞില്‍ കുളിക്കുകയല്ലാരുന്നോ! പതിയെ കണ്ണുകളടഞ്ഞു. എന്റെ എഞ്ചിന്‍ ഓഫാകാന്‍ തുടങ്ങി. ഇനി കുറച്ച് മുന്നോട്ടുള്ള കാഴ്ചകള്‍ ഒന്നും തന്നെ എനിക്കോര്‍മ്മയില്ല. സഹയാത്രികര്‍ പറഞ്ഞ അറിവു മാത്രമേ ഉള്ളൂ. തങ്ങ്‌ലങ്ങ്‌ലാ കഴിഞ്ഞ് കുത്തനെയുള്ള ഇറക്കമാണ്. ഇതുവരേയും കണ്ട കാഴ്ചകളില്‍ നിന്ന് വിഭിനമാണിവിടം. ഇറങ്ങി ചെല്ലുന്തോറും കണ്ടുതുടങ്ങുന്നത് ജനവാസകേന്ദ്രങ്ങളാണ്. രണ്ട് മണി കഴിഞ്ഞപ്പോള്‍ റുമ്‌സ്‌തേ (Rumste) എന്ന സ്ഥലത്തെത്തി. വിശപ്പിന്റെ നിലവിളി ശബ്ദം ശക്തമായി തുടങ്ങിയതുകൊണ്ട് സൂപ്പ്, മാഗ്ഗി, ചാവല്‍, ദാല്‍ - അങ്ങനെ വിഭവസമൃദ്ധമായി തന്നെ ഒരു തീരുമാനമുണ്ടാക്കി. (ഉറക്കത്തിലാണ്ടുപോയ എന്നെയും മനുവിനേയും ഭക്ഷണം കഴിക്കാന്‍ വിളിച്ചു എന്നൊക്കെയാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. കാത്തിരുന്നു കിട്ടിയ സുഖനിദ്രയ്ക്കിടയില്‍ ഭക്ഷണചിന്ത അകന്നുപോയത് സ്വാഭാവികം. ഞാന്‍ കുലുങ്ങിയില്ല).

മുന്നോട്ടുള്ള വഴികള്‍ കാശ്മീര്‍ താഴ്‌വാരത്തിന്റെ മുഴുവന്‍ സൗന്ദര്യവും വിളിച്ചറിയിക്കുന്നതായിരുന്നു. ചുറ്റുമുള്ള മലനിരകള്‍ക്കിപ്പോള്‍ തവിട്ട് നിറം കലര്‍ന്ന ചുവപ്പ് നിറമാണ്. താഴെയായി മഞ്ഞകടലുപോലെ കടുകുപാടങ്ങള്‍ പൂവണിഞ്ഞു നില്‍ക്കുന്നു. അതിനരികിലായി ചെറിയ വീടുകള്‍. വണ്ടി നിര്‍ത്തി ചാടിയിറങ്ങി ചറാപറാന്ന് കുറേ ഫോട്ടോസെടുത്തു. (ഫോട്ടോക്ക് പോസു ചെയ്യാന്‍ കൊണ്ടുപോയ കൂളിംഗ് ഗ്ലാസ്സുമിട്ട് പ്രധാന മോഡലായ ഞാന്‍ അപ്പോഴും ഉറക്കത്തില്‍ തന്നെയായിരുന്നു). പക്ഷെ അടുത്ത വളവുവരെയേ അതിന് ആയുസ്സുണ്ടായിരുന്നു. മലഞ്ചെരുവിലൂടെ താഴ്ത്തിയിട്ടിരുന്ന ഗ്ലാസ്സും കടന്ന് വണ്ടിക്കകത്തേക്ക് വന്ന പ്രിയങ്കരിയായ മന്ദമാരുതന്‍ എന്നെ സ്‌നേഹപൂര്‍വ്വം തലോടി വിളിച്ചു.-'നിന്റെ കൂട്ടുകാര്‍, വായിനോക്കികള്‍, നിന്നെ കൂട്ടാതെ ഫോട്ടോ എടുക്കുന്നു. കിടന്നുറങ്ങാതെ എഴുന്നേക്കടാ പുല്ലേ.' ആ ഒരോറ്റ വിളിയില്‍ ഞാന്‍ കണ്ണു തുറന്നതുകൊണ്ട് അടുത്ത വളവില്‍ കണ്ട കടുക്പാടവും അതിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തില്‍ പൊലിപ്പിച്ച ഫോട്ടോയും എനിക്ക് മിസ്സായില്ല. ഞാന്‍ പിന്നെ കണ്ണും മനസ്സും തുറന്നു തന്നെയിരുന്നു.

ഗ്യാ (Gya) , മിറു (Miru) തുടങ്ങിയ ഗ്രാമങ്ങള്‍ പിന്നിട്ട് മുന്നോട്ട് പോകുകയാണ്. ഇടയ്ക്ക് വെച്ചെപ്പോഴോ കൂട്ടിന് ഇന്‍ഡസ് നദിയും എത്തി.  യാതൊരു കോലാഹലങ്ങളുമില്ലാതെ റോഡരികില്‍ നിന്ന് കുറച്ചുമാറി അവളൊഴുകിക്കൊണ്ടിരുന്നു. വൈകുന്നേരം നാല് മണിയോടെ ഞങ്ങള്‍ ഉപ്ഷി (Upshi) എത്തി. നദിക്ക് മുകളിലൂടെയുള്ള പാലം കടന്നാണ് അവിടേക്കെത്തിയത്. അതിനരികിലുള്ള ബോര്‍ഡ് ലേ-യിലേക്ക് ഇനി 55 കിലോമീറ്റര്‍ എന്ന് ഓര്‍മ്മിപ്പിച്ചു. മറ്റൊരു പ്രധാന സംഗതി കഴിഞ്ഞ 30 മണിക്കൂറുകളോളമായി ഞങ്ങള്‍ക്ക് നഷ്ടപ്പെട്ട വീടുമായുള്ള ബന്ധം തിരിച്ചുകിട്ടി എന്നതാണ്. സര്‍ച്ചുവിന് മുന്‍പ് സമാധിയായ മൊബൈല്‍ ഫോണിന് റേഞ്ച് കിട്ടി. ബി.എസ്.എന്‍.എല്‍ പോസ്റ്റ്‌പെയിഡ് കണക്ഷന് മാത്രേ കാശ്മീരില്‍ ജീവനുള്ളൂ. ഉടനെ തന്നെ വീട്ടില്‍ വിളിച്ചു. അവള്‍ക്ക് ഫോണില്‍ കൂടി തലമണ്ട അടിച്ച് പൊട്ടിക്കാന്‍ പറ്റാഞ്ഞതുകൊണ്ട് ഇപ്പോഴും ഇത് എഴുതാനായി എങ്കിലും ഞാന്‍ ജീവനോടെയുണ്ട്. പറഞ്ഞിട്ട് കാര്യമില്ല, കല്യാണത്തിന് ശേഷം ആദ്യമായിട്ടാണ് ഇത്രേം സമയം പരസ്പരം സംസാരിക്കാതെയിരിക്കുന്നത്. നിതേഷിന്റെ അച്ഛനും അവന്റെ അനക്കമൊന്നുമില്ല എന്നും പറഞ്ഞ് എന്റെ വീട്ടിലേക്ക് വന്നിരുന്നെന്ന് അവള്‍ പറഞ്ഞു. കഴിഞ്ഞ ദിവസം ഉച്ചക്കായിരുന്നത്രേ അവന്‍ വീട്ടിലേക്ക് വിളിച്ചത്. പിന്നെയൊരു അഡ്രസ്സുമില്ല. കഴിഞ്ഞ ദിവസം രാവിലെ വിളിച്ച് കുറച്ചു കഴിഞ്ഞ് വിളിക്കാം എന്ന് പറഞ്ഞു മുങ്ങിയവന്റെ ഭാര്യയോട് തന്നെയത് പറയണം..!

Photo © Nithesh Suresh

ഒരു ചായയും പാസ്സാക്കി യാത്ര തുടര്‍ന്നു. ഇന്‍ഡസ് നദി ഞങ്ങളെ വിടുന്ന മട്ടില്ല. കൂടെ തന്നെയുണ്ട്. കാറു (Karu), തിക്‌സെ (Thiksey), ഷെ (Shey), ചോഗ്ലാമ്‌സര്‍ (Choglamsar) തുടങ്ങിയ ഗ്രാമങ്ങള്‍ പിന്നിട്ട് അഞ്ചരയോടെ ലേ (Leh) പട്ടണത്തിലേക്ക് ഞങ്ങള്‍ വണ്ടിയോടിച്ചു കയറി. രണ്ട് ദിവസംകൊണ്ട് അനുഭവിച്ച കാഴ്ചകള്‍ അപ്പാടെ മാറുകയാണ്. മഞ്ഞുമൂടി കിടക്കുന്ന മലയിടുക്കുകള്‍ക്കിടയില്‍ നെഞ്ചുവിരിച്ച് നടു നിവര്‍ത്തി കിടക്കുന്ന വലിയ പട്ടണമാണ് ലേ. ബുള്ളറ്റിലായിരുന്ന ആനന്ദും അഖിലും 'താമസിക്കാനൊരു മുറി' തപ്പിയിറങ്ങി. അധികം ദൂരെയല്ലാത്ത ഒരു ഹോട്ടല്‍ തന്നെ അവസാനം കിട്ടി - സിന്ധു ഗസ്റ്റ് ഹൗസ്. രണ്ട് റൂമെടുത്തു. രൂപാ 3600 പോയികിട്ടി. ഫ്രീ വൈഫൈ ഉള്ളതായിരുന്നു ഏക ആശ്വാസം. വാട്‌സാപ്പിനേയും ഫേസ്ബുക്കിനേയും അങ്ങഴിച്ചു വിട്ടു. അവന്മാര് സന്തോഷിക്കട്ടന്നേ!

Photo © L T Maratt
സാധനസാമഗ്രികളെല്ലാം മുറിയിലാക്കി ഞങ്ങള്‍ പുറത്തേക്കിറങ്ങി. അടുത്ത് തന്നെയാണ് ലേ മാര്‍ക്കറ്റ്. അവിടേക്കാണ് പോയത്. ലേയിലെ മിട്ടായിത്തെരുവാണവിടം. മാര്‍ക്കറ്റിനകത്ത് വണ്ടികള്‍ക്ക് പ്രവേശനമില്ല. ഇരുവശത്തും നാലും അഞ്ചും നിലകളുള്ള കെട്ടിടങ്ങള്‍. പലതരത്തിലുള്ള കടകളാണ്. ഇരുവശത്തുമായി വഴിയോര വാണിഭവും സജീവം. തെക്കേയറ്റത്തു നിന്ന് ഇങ്ങ് വടക്കേ കോണിലെത്തിയപ്പോള്‍ ആള്‍ക്കാരുടെ രൂപത്തിലും വേഷവിധാനത്തിലുമൊക്കെ എന്തോരം മാറ്റങ്ങളാണ്. യോദ്ധാ സിനിമയില്‍ നിന്ന് ഇറങ്ങി വന്ന കണക്കേ നിറയെ ബുദ്ധസന്യാസികള്‍. ചെറിയ കുട്ടികള്‍ കൂട്ടത്തിനിടയിലൂടെ സൈക്കിളോടിച്ച് രസിക്കുന്നുണ്ട്. തെരുവിന് നടുവിലായി ഇരിപ്പിടങ്ങളുണ്ട്. ടൂറിസ്റ്റുകള്‍ വീഡിയോ കോളുകളിലും ഫോട്ടോയെടുപ്പിലും സജീവമായിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. ഒരു ഫോട്ടോ എക്‌സിബിഷന്‍ അതിനടുത്തായി നടക്കുന്നുണ്ട്. ലഡാക്കിലെ കാഴ്ചകളാണതിലേറെയും. വഴിയോര കച്ചവടക്കാരുടെ കൈയില്‍ കൂടുതലും പഴങ്ങളും പച്ചക്കറികളുമൊക്കെയാണ്. ചിലതൊക്കെ കണ്ടിട്ട് എന്താണെന്ന് ഒരുപിടിയും കിട്ടുന്നില്ല. അടുത്തുള്ള ഒരു കടയില്‍ കയറി മോമോസ് (Momos) കഴിച്ചു. നാവിലെ രുചി കേന്ദ്രങ്ങളെ അത് ശരിക്കും പിടിച്ചു കുലുക്കി. യാത്രാ ക്ഷീണമുള്ളതുകൊണ്ട് അധിക നേരം അവിടെ നില്‍ക്കാതെ റൂമിലേക്ക് തിരിച്ചു. രാത്രി ചിക്കന്‍കറിയും കൂട്ടി നല്ലൊരു അത്താഴവും കഴിച്ച് സായൂജ്യമടഞ്ഞു. മറ്റൊന്നും ആലോചിക്കാതെ ആ രാത്രി സുന്ദരമായി ഉറങ്ങി.

സൂര്യന്‍ വരവറിയിച്ച് കുറേ മണിക്കൂറുകള്‍ കഴിഞ്ഞാണ് ഞാന്‍ ഉറക്കമുണര്‍ന്നത്. ഇന്ന് വിശ്രമ ദിവസമാണെന്ന് നേരത്തെ തന്നെ പ്ലാന്‍ ചെയ്തിരുന്നതാണ്. കാലാവസ്ഥയുമായൊക്കെ ഒന്ന് പൊരുത്തപ്പെടണമല്ലോ. പക്ഷെ വിചാരിച്ചപോലെ അധികം തണുപ്പൊന്നും അനുഭവപ്പെട്ടില്ല. വെയിലിനാണെങ്കില്‍ അത്യാവശ്യം ചൂടുണ്ട് താനും. നിതേഷും ആനന്ദും പുറത്തെവിടെയോ ചായ കുടിക്കാന്‍ പോയിട്ട് അപ്പോഴേക്കും തിരിച്ചെത്തിയിരുന്നു. അടുത്ത ദിവസങ്ങളില്‍ ഞങ്ങള്‍ നുബ്രാ വാലി (Nubra Valley)യും പാഗോംങ് (Pangong Lake)തടാകവുമൊക്കെ കറങ്ങാനാണ് തീരുമാനിച്ചിരുന്നത്. പക്ഷെ ഞങ്ങളുടെ വണ്ടിയില്‍ പോകുന്നത് റിസ്‌കാണ്. ഹിമാചലിലേയും കാശ്മീരിലേയും ടാക്‌സിക്കാര്‍ തമ്മില്‍ എന്തോ കശപിശ നടക്കുകയാണ്. ഹിമാചലില്‍ നിന്ന് വാടകയ്ക്ക് എടുക്കുന്ന വണ്ടികള്‍ കാശ്മീര്‍ ടാക്‌സിയുടെ ആള്‍ക്കാര്‍ ഇവിടെ ഓടിക്കാന്‍ സമ്മതിക്കില്ല. അവര്‍ തടയും. ലേ നിന്ന് ഒരു പ്രൈവറ്റ് ടാക്‌സിയില്‍ ഈ സ്ഥലങ്ങളിലൊക്കെ പോയി വരാമെന്നാണ് ഞങ്ങള്‍ കരുതിയത്. ചായ കുടിച്ച് മടങ്ങി വന്ന മിടുക്കന്മാര്‍ അതിനൊരാളെയും തരപ്പെടുത്തിയാണ് റൂമിലേക്ക് കയറി വന്നത്. ബസ്സ്റ്റാന്‍ഡിനടുത്തുവെച്ച് അവര്‍ ഒരു ടാക്‌സികാരനെ പരിചയപ്പെട്ടു. കര്‍മ്മ എന്നാണ് പേര്. കുറച്ച് പ്രായം ചെന്നയാളാണ്. നുബ്രാവാലിയോ അല്ലെങ്കില്‍ പാഗോംങോ ഒരു ദിവസംകൊണ്ട് പോയി വരാന്‍ 8500 ആകുമെന്നാണ് അയാള്‍ പറഞ്ഞത്. രണ്ട് ദിവസംകൊണ്ട് ഈ രണ്ട് സ്ഥലത്തും പോയി വരാന്‍ 16000 ആകുമെന്നും പറഞ്ഞു. ഞങ്ങള്‍ക്കും രണ്ട് ദിവസത്തെ ഡീല്‍ തന്നെയായിരുന്നു താല്‍പര്യം. സംസാരിച്ച് ഒടുവില്‍ 15000ന് അത് ഉറപ്പിച്ചു. ചെറുപ്പക്കാരായ ടാക്‌സി ഡ്രൈവര്‍മാരൊക്കെ 18000 രൂപയ്ക്ക് മേലെയാണ് ആവശ്യപ്പെട്ടത്. കര്‍മ്മാജിയുമായുള്ള ഇടപ്പാട് അപ്പോള്‍ സാമാന്യം കുഴപ്പിമില്ലാത്തപ്പോലെ തോന്നി.

ഇന്ന് രാത്രി താമസിക്കാന്‍ ഓണ്‍ലൈന്‍ (Goibibo) വഴി രണ്ട് റൂമുകള്‍ മറ്റൊരു ഹോട്ടലില്‍ ബുക്ക് ചെയ്തു. അധികം വൈകാതെ തന്നെ ഞങ്ങള്‍ സിന്ധു ഗസ്റ്റ് ഹൗസിനോട് ഗുഡ് ബൈ പറഞ്ഞിറങ്ങി. പുതിയ ഹോട്ടലും അധികം ദൂരെയായിരുന്നില്ല. പട്ടണ ഹൃദയത്തിനടുത്തു തന്നെയുള്ള ഹോട്ടല്‍ ഗാല്‍വന്‍
പാലസില്‍ വൈകാതെ തന്നെ ഞങ്ങള്‍ എത്തി. പക്ഷെ ഓണ്‍ലൈന്‍ ബുക്ക് ചെയ്ത ഓയോ(OYO) റൂമുകള്‍ ഞങ്ങളെ ചതിച്ചു. റൂം ബുക്ക് ചെയ്ത അറിയിപ്പൊന്നും ഇതുവരെ ഹോട്ടലുകാര്‍ക്ക് കിട്ടിയട്ടില്ല. ഹോട്ടലിലാണെങ്കില്‍ കഴിഞ്ഞ ദിവസം രാത്രി മുതല്‍ ഇന്റര്‍നെറ്റും പണിമുടക്കിയിരിക്കുകയാണ്. മൊത്തത്തില്‍ കാശ് വെള്ളത്തിലായ അവസ്ഥയായി. ഹിന്ദി അറിയാവുന്ന ആനന്ദ് കൂടെയുള്ളത് ഗുണമായി. അവന്‍ കസ്റ്റമര്‍ കെയറില്‍ വിളിച്ച് സംസാരിച്ചു. അവസാനം ഒരു റൂം അനുവദിച്ചു കിട്ടി. ബാക്കി കാശിന് രാത്രി ഭക്ഷണവും ഫ്രീയായി തരാമെന്ന് പറഞ്ഞു. കിട്ടിയ റൂം സാമാന്യം വലുതാണ്. എല്ലാവര്‍ക്കും അതില്‍ വല്യ കുഴപ്പങ്ങളില്ലാതെ കഴിയാം. കര്‍മ്മാജി ഈ സമയത്തൊക്കെ ഞങ്ങളെ വിളിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ആനന്ദ് തന്നെയാണ് ഫോണെടുക്കുന്നത്. അവന് മാത്രമല്ലേ ഹിന്ദി അറിയൂ. പുള്ളിക്കാരന് കുറേ നാളുകള്‍ക്ക് ശേഷം കിട്ടിയ ചാകരയാണോ ഞങ്ങള്‍ എന്ന് സ്വാഭാവികമായും സംശയമുണ്ടായി. അല്ലെങ്കില്‍ ഇങ്ങനെ വരുന്ന കാര്യം ഉറപ്പിക്കാനായി എപ്പോഴും വിളിച്ചോണ്ടിരിക്കില്ലല്ലോ. സാധനങ്ങളൊക്കെ ഇറക്കി വെച്ച് ഞങ്ങള്‍ കര്‍മ്മാജിയെ നേരിട്ട് കാണാനായി പുറത്തേക്കിറങ്ങി. ബസ്സ്റ്റാന്‍ഡിനടുത്താണ് ചെല്ലാന്‍ പറഞ്ഞത്. ഗൂഗിള്‍ ചേച്ചിയോട് പോകേണ്ടുന്ന സ്ഥലം പറഞ്ഞു കൊടുത്തു. ചേച്ചി കൃത്യമായി ടാറിംങ്ങ് നടക്കുന്നത് കാരണം ബ്ലോക്കായി കിടക്കുന്ന റോഡിന്റെ അറ്റത്ത് തന്നെ കൊണ്ടെത്തിച്ചു. മുന്നോട്ട് പോകാന്‍ ഒരു നിവര്‍ത്തിയുമില്ല. പിന്നെ കുറേ കറങ്ങി തിരിഞ്ഞ് എങ്ങനെയോ ബസ്സ്റ്റാന്‍ഡിനടുത്തെത്തി. കര്‍മ്മാജി ഞങ്ങളേയും കാത്ത് വളരെ നേരത്തെ തന്നെ അവിടെ നില്‍പ്പുണ്ടായിരുന്നു. ജാക്കിചാന്‍ സിനിമകളിലെ വില്ലന്‍ കഥാപാത്രം കണക്കെ ഒരു ക്ലീന്‍ ഷേവ് രൂപം. കറുത്തൊരു കണ്ണാടിയും ജാക്കറ്റും ധരിച്ചൊരു മിനിമം അമ്പത് വയസ്സെങ്കിലും പ്രായമുള്ളൊരാള്‍. വളരെ എളിമയോടെ ഞങ്ങളെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യുകയും സംസാരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരു പിണ്ണാക്കും കേട്ടിട്ട് മനസ്സിലാകുന്നില്ലെങ്കിലും ഞാനും വെറുതെ തലകുലുക്കി. മറുത്തൊരക്ഷരം ഞാന്‍ മിണ്ടിയതുമില്ല. നമ്മുടെ മലയാളം കര്‍മ്മാജിക്കറിയില്ലല്ലോ..!

Photo © Nithesh Suresh
നേരത്തെ ഓണ്‍ലൈനില്‍ ബുക്ക് ചെയ്ത ലഡാക്ക് പെര്‍മിറ്റ് ലേയിലുള്ള പെര്‍മിറ്റ് ഓഫീസില്‍ കൊടുത്ത് സീല്‍ ചെയ്യിക്കണം. എങ്കില്‍ മാത്രമേ ലഡാക്കില്‍ ചുറ്റിയടിക്കാന്‍ പറ്റൂ. കര്‍മ്മാജിയുമായി ഞങ്ങള്‍ പെര്‍മിറ്റ് ഓഫീസിലേക്ക് പോയി. പക്ഷെ എന്നും വൈകുന്നേരം വരെ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്ന ഓഫീസ് ഞങ്ങള്‍ ചെന്നപ്പോഴേക്കും പൂട്ടികെട്ടിയിരിക്കുന്നു. ഗുരു ഹര്‍ഗോവിന്ദിന്റെ (ആരാണോ എന്തോ) ജന്മദിനം പ്രമാണിച്ച് സര്‍ക്കാര്‍ ഓഫീസുകള്‍ ഉച്ചയ്ക്ക് ശേഷം അവധിയായിരുന്നത്രേ. അടിപൊളി..! അപ്പോള്‍ അടുത്ത ദിവസത്തെ പ്ലാന്‍ തുടക്കം തന്നെ പാളി. ഇന്ന് പെര്‍മിറ്റ് റെഡിയാക്കി നാളെ കാലത്തെ ആറ് മണിക്ക് യാത്ര തുടങ്ങാനാണ് തീരുമാനിച്ചിരുന്നത്. പെര്‍മിറ്റ് ഓഫീസ് രാവിലെ 9 മണിക്കേ തുറക്കൂ. അതുകഴിഞ്ഞ് മാത്രമേ യാത്ര തുടങ്ങാന്‍ പറ്റൂ. കര്‍മ്മാജിയ്ക്ക് 5000 രൂപാ അഡ്വാന്‍സും നല്‍കി അടുത്ത ദിവസം രാവിലെ 8 മണിയോടെ ഹോട്ടലില്‍ എത്താന്‍ പറഞ്ഞ് പിരിഞ്ഞു. മാര്‍ക്കറ്റിന്റെ അടുത്ത് വണ്ടി പാര്‍ക്ക് ചെയ്ത് ഞങ്ങള്‍ ഫുഡടിക്കാനൊരു ഹോട്ടലും തപ്പി നടന്നു തുടങ്ങി. പുറമേ നിന്ന് കണ്ടപ്പോള്‍ തരക്കേടില്ല എന്ന് തോന്നിയ ഒരു ഹോട്ടലില്‍ കയറി. പക്ഷെ അവിടെ 'ബാര്‍'ലി വെള്ളം മാത്രമേ ഉള്ളൂ. രാത്രിയാകും ഭക്ഷണം തുടങ്ങാന്‍. അതിനടുത്ത് നിന്ന് മലയാളത്തില്‍ കലപില പറഞ്ഞോണ്ടിരുന്ന ഞങ്ങള്‍ക്കരികിലേക്ക് ഒരാള്‍ നടന്നു വന്നു. വെയിറ്ററാണ്. ഞങ്ങളെ ഇറക്കി വിടാന്‍ വന്നതാണെന്നാണ് ആദ്യം കരുതിയത്. പുള്ളി വന്നപാടെ മലയാളത്തിലൊരു നമസ്‌ക്കാരമങ്ങ് കാച്ചി. കോട്ടയംകാരന്‍ മൈക്കിള്‍ - കുറച്ച് വര്‍ഷങ്ങളായി പലജോലികളുമായി ലേയില്‍ കഴിയാന്‍ തുടങ്ങിയിട്ട്. നാടും വീടും വിട്ട് വന്ന് കാശുണ്ടാക്കുകയാണ്. വേറൊന്നിനുമല്ല, വലിയൊരു സ്വപ്‌നമുണ്ട്. ആ തലയെടുപ്പോടെ നില്‍ക്കുന്ന എവറസ്റ്റില്ലേ, അതിന്റെ നെറുകയില്‍ ചവിട്ടിയൊന്നു നില്‍ക്കണം. ഒരു തവണപോയി പരാജയപ്പെട്ടതാണ്. രണ്ട് മാസത്തിനകം വീണ്ടും പോകുന്നുണ്ട്. കഥകളൊക്കെ കേട്ടപ്പോള്‍ ആ യാത്രയില്‍ മൈക്കിള്‍ ജയിക്കുമെന്നു ഞങ്ങള്‍ക്കും വലിയ വിശ്വാസം തോന്നി. യാത്രയെ മാത്രം ശ്വസിക്കുന്നവര്‍ എങ്ങനെ തോറ്റുപോകാനാണ്...!

മറ്റൊരു ഹോട്ടലില്‍ കയറി ഭക്ഷണവും കഴിച്ച് കുറച്ച് നേരം ലേ മാര്‍ക്കറ്റിലൊന്ന് കറങ്ങി. നാട്ടിലുള്ള കൂട്ടുകാര്‍ക്ക് കൊടുക്കാനും ഞങ്ങളുടെ വണ്ടിയില്‍ കെട്ടാനും ടിബറ്റന്‍ പ്രയര്‍ ഫഌഗും കുറച്ച് സാധനങ്ങളും വാങ്ങി. അവിടെ നിന്ന് നേരെ പോയത് ശാന്തി സ്തൂപം (Shanti Stupa) കാണാനാണ്. ലേയിലെ പ്രധാന ടൂറിസ്റ്റ് കേന്ദ്രമാണിവിടം. ഏകദേശം മുകള്‍ഭാഗം വരെ വണ്ടി പോകും. സ്തൂപത്തിനടുത്തെത്താന്‍ കുറച്ച് നടക്കണം. അതിന് മുകളില്‍ നിന്ന് സൂര്യാസ്തമയ സമയത്ത് കാണാന്‍ കഴിഞ്ഞ ലേ പട്ടണം കൂടുതല്‍ സുന്ദരിയായി തോന്നി. സൂര്യപ്രകാശം പോയി പട്ടണത്തിലെ വീടുകളിലും മറ്റും കൃത്രിമവിളക്കുകളുടെ പ്രകാശം പരക്കാന്‍ തുടങ്ങുന്നതുവരെ ഞങ്ങളവിടെ നിന്നു. കിലോ മീറ്ററുകളോളം ചിതറി കിടക്കുന്ന ആ രാത്രി കാഴ്ചയുടെ സൗന്ദര്യം മനസ്സില്‍ നിന്ന് ഒരിക്കലും അണഞ്ഞുപോവുകയില്ല.

Photo © Nithesh Suresh

ശാന്തി സ്തൂപത്തില്‍ നിന്ന് റൂമിലെത്തി ഫ്രീ അത്താഴവും കഴിച്ച് സമാധാനമായി ഉറങ്ങി.

രാവിലെ എട്ട് മണിക്ക് മുന്‍പ് തന്നെ എല്ലാവരും റെഡിയായി. എഴുന്നേറ്റതു മുതല്‍ കര്‍മ്മാജിയെ ഫോണില്‍ വിളിക്കുകയാണ്. കിട്ടുന്നില്ല. കുറച്ച് നേരം കഴിഞ്ഞപ്പോള്‍ ഫോണ്‍ സ്വിച്ച് ഓഫുമായി. അയ്യായ്യിരം രൂപ അഡ്വാന്‍സും വാങ്ങി എട്ട് മണിക്ക് തന്നെ എത്താമെന്ന് ഉറപ്പ് നല്‍കി പോയതാണ്. സമയം എട്ടാകാന്‍ പോകുന്നു. പണി കിട്ടി എന്ന് തന്നെ ഉറപ്പിച്ചു. പക്ഷെ ഞങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തില്‍ ഒരാള്‍ മാത്രം ഒരു കൂസലുമില്ലാതെ നിന്നു. അവനറിയാമായിരുന്നു.. അയാള്‍ വരും.

(തുടരും)


എഴുത്ത് : എല്‍.റ്റി മറാട്ട്‌



Thursday, August 9, 2018

ദുര്‍ബലരേ, ഇതിലെ...ഇതിലെ...

മുഖവുര

2018 ജൂലൈ ഒന്നുമുതല്‍ പതിനഞ്ചുവരെ ഞാനും എന്റെ നാലു ചങ്ങാതിമാരും ചേര്‍ന്ന് നടത്തിയ ചെറിയൊരു യാത്രയെപറ്റിയുള്ള എഴുത്താണ്. അതിനെ യാത്രാവിവരണമെന്നോ കഥയെന്നോ പ്രിയവായനക്കാരുടെ ഇഷ്ടംപോലെ കരുതാവുന്നതാണ്. ഇതില്‍ എന്റെ വ്യക്തിപരമായ അനുഭവങ്ങളും തോന്നലുകളും മാത്രമാണ്. മറ്റുള്ളവരുടെ കഥ ഇതില്‍ നിന്നും വിഭിന്നമായിരിക്കും. മൂന്നോ നാലോ ഭാഗങ്ങളായി എഴുതി തീര്‍ക്കാനാണ് വിചാരം. അതിന്റെ ആദ്യഭാഗമാണ് താഴെ ചേര്‍ക്കുന്നത്. യാത്രയില്‍ നിങ്ങളേയും ക്ഷണിക്കുന്നു. 
നന്ദി. സ്‌നേഹം

ഭാഗം 1
ദുര്‍ബലരേ, ഇതിലെ...ഇതിലെ...

ക്ലാസ്സില്‍ 'വിര്‍ച്വല്‍ റിയാലിറ്റി'യുടെ സാധ്യതകളെകുറിച്ച് കുട്ടികളുമായി സംവദിക്കുകയായിരുന്നു. ചിലതരം പേടികള്‍(ഫോബിയ) മാറ്റാന്‍ ഡോക്ടര്‍മാര്‍ ഈ ടെക്‌നോളജി ഫലപ്രദമായി ഉപയോഗിക്കുന്നതിനെപ്പറ്റിയായി സംസാരം. ഉയര്‍ന്ന സ്ഥലങ്ങളോടുള്ള അകാരണമായ ഭയം (അക്രോഫോബിയ) അതിനൊരുദാഹരണമായി ഞാന്‍ അവരോട് പറഞ്ഞു. അത്തരം സ്ഥലങ്ങളുടെ 'വിര്‍ച്വല്‍' ചുറ്റുപാടുകള്‍ ക്രിയേറ്റ് ചെയ്യുകയും പേടിയുള്ളവരെ അതിലേക്ക് പ്രവേശിപ്പിച്ച് 'പേടി'  അകറ്റുകയുമാണ് രീതി. എന്റെ തന്നെ ജീവിതകഥയാണ് അതിലേക്ക് ഞാന്‍ കൂട്ടിച്ചേര്‍ത്തത്. ചെറുപ്പം മുതലേ ഉയരം നല്ല പേടിയായിരുന്നു. കുറേ നിലകളുള്ള കെട്ടിടം, ലൈറ്റ് ഹൗസ്, വാച്ച് ടവര്‍ - അങ്ങനെ വില്ലന്മാര്‍ ഏറെയായിരുന്നു എനിക്ക്. രണ്ട് വയസ്സുപോലുമില്ലാത്ത കുട്ടികള്‍വരെ ലൈറ്റ്ഹൗസിന് മുകളില്‍ നിന്ന് താഴേക്ക് നോക്കി ആവേശത്തോടെ കൈ വീശുമ്പോള്‍ പ്രായം തികഞ്ഞ ഞാന്‍ അതിന്റെ ഏതേലുമൊരു മൂലയ്ക്ക് തലകറങ്ങി തൂങ്ങിയിരിക്കുന്നുണ്ടാകും. 'ചോര'യോടും അത്തരത്തിലൊരു പേടിയുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു സംഭവം പറയാം. സ്‌കൂളില്‍ പഠിക്കുന്ന സമയത്താണ്. സൗജന്യ രക്തഗ്രൂപ്പ് നിര്‍ണ്ണയക്യാമ്പ് സ്‌കൂളില്‍ നടക്കുകയാണ്. ഞാന്‍ പരമാവധി ആ പരിസരത്ത് നിന്ന് മുങ്ങി നടക്കാന്‍ നോക്കി. രക്ഷയില്ലാ, എല്ലാ കുട്ടികളും നിര്‍ബന്ധമായും പങ്കെടുത്തേ പറ്റൂ. മാത്രമല്ല കരുത്തനായ സ്വാതന്ത്ര്യസമര സേനാനി 'ഉത്തംസിങ്ങി'നെയൊക്കെ നാടകത്തില്‍ അവതരിപ്പിച്ച്് കൈയടി വാങ്ങി ഷൈന്‍ ചെയ്ത് നില്‍ക്കുന്ന സമയം കൂടിയാണ്. 'തളരരുത് രാമന്‍കുട്ടീ'യെന്ന് മനസ്സിനോട് നൂറുവെട്ടം പറഞ്ഞ് സുന്ദരിയായ നഴ്‌സിന്റെ മുന്നിലേക്ക് വിരല്‍ നീട്ടി. എത്ര രക്തം വേണേലും എടുത്തോ എന്ന മട്ടില്‍. ദുഷ്ട...ഒരൊറ്റ കുത്ത് കുത്തിയതും ചോര പുറത്തേക്ക് ചാടിയതും മാത്രേ ഓര്‍മ്മയുള്ളൂ. ഠിം..ഞാന്‍ തലകറങ്ങി വീണു. അന്ന് വരാന്തയില്‍ ഇട്ടിരുന്ന ഒറ്റ ബെഞ്ചില്‍ വിയര്‍ത്ത് തളര്‍ന്ന് കിടന്നിരുന്ന ഈ പാവം 'ഉത്തംസിങ്ങി'ന്റെ മുന്നിലൂടെ അകത്തേക്ക് പോയ പെണ്‍പരിശകളുടെ മുഖത്തെ ചിരി- അതൊരു വല്ലാത്ത അവസ്ഥ തന്നെയായിരുന്നു.

മറ്റൊരു 'അവസ്ഥ' കൂടി പറയാം. കല്ല്യാണമൊക്കെ കഴിഞ്ഞ് അത്യാവശ്യം സ്വസ്ഥമായി എന്നൊക്കെ വിചാരിച്ചിരിക്കുന്ന സമയത്താണ് ഭാര്യയ്ക്ക് ഒരു വല്ലാത്ത ജാതി ആഗ്രഹം പൊട്ടിമുളയ്ക്കുന്നത്. 'അതേ..ഞാന്‍ ലേബര്‍ റൂമില്‍ കിടക്കുമ്പോള്‍ എന്റെ ഒപ്പം നിക്കുവോ, പ്രസവം കഴിയുന്നതുവരെ..'. ആ ബെസ്റ്റ് , ചോര കണ്ടാല്‍ ജീവന്‍ പോകുന്ന എന്നോടോ ബാലാ. 'ചോര കണ്ട് ബോധം പോയി കിടക്കുന്ന നിങ്ങളെ ഞാന്‍ തന്നെയിറങ്ങി വന്ന് പൊക്കിയെടുക്കണമല്ലോ എന്ന് ഓര്‍ക്കുമ്പോഴാ..' - സെക്കന്റുകള്‍ക്കകം അവളിങ്ങനെ കൂട്ടിച്ചേര്‍ത്തൊരു ദീര്‍ഘനിശ്വാസവും വിട്ടു. എന്തായാലും അവള്‍ക്കും അതില്‍ നല്ല ബോധ്യം ഉണ്ടായിരുന്നു.

അങ്ങനെ കാലമേറെ കഴിഞ്ഞെങ്കിലും, പ്രായം ഒരു ദയയും കാണിക്കാതെ മുന്നോട്ട് തന്നെ യാത്ര തുടരുമ്പോഴും ഇത്തരം ചില 'ബലഹീനതകള്‍' തിരിഞ്ഞ് നിന്ന് കോക്രി കാണിച്ചുകൊണ്ടേയിരുന്നു. അങ്ങനെയിരിക്കെയാണ് ഒരു ദിവസം ദുര്‍ബലനും, ലോലഹൃദയനും സര്‍വ്വോപരി 'ആരോഗ്യ' ശ്രീമാനുമായ എന്റെ മുന്നിലേക്ക് ഒരു 'ഹിമാലയം' വെല്ലുവിളി വന്ന് ചേരുന്നത്.  മറ്റൊന്നുമല്ല, ഒരു യാത്രയാണ്. യാത്ര ലഹരിയായി ചങ്ങാത്തം കൂടിയിട്ട് കുറേയേറെ നാളുകളായി. കാടും മേടും ചുരവും തണലും മഴയും മഞ്ഞുമെല്ലാം വല്ലാത്തൊരു ആവേശമായിരുന്നു. പക്ഷെ ഇപ്പോഴുള്ള യാത്ര കുറച്ച് ദൂരെയ്ക്കാണ്. രണ്ട് വര്‍ഷമെങ്കിലുമായിക്കാണും അതിന്റെ ബീജം മനസ്സിനുള്ളില്‍ നിക്ഷേപിച്ചിട്ട്. കൃത്യമായി പറഞ്ഞാല്‍ കൂട്ടുകാരന്‍ ആനന്ദ് എയര്‍ഫോഴ്‌സില്‍ ശ്രീനഗറിലുള്ള സമയം. അവനാണ് ധൈര്യവും കരുത്തും പകര്‍ന്ന് ഞങ്ങള്‍ കുറച്ച് കൂട്ടുകാരെ സ്വര്‍ഗ്ഗരാജ്യത്തേക്ക് ക്ഷണിക്കുന്നത്. പക്ഷെ എന്തെക്കെയോ കാരണങ്ങള്‍കൊണ്ട് ഇന്ത്യയുടെ വടക്കേയറ്റത്തേക്കുള്ള യാത്ര ഒരു സ്വപ്‌നമായി തന്നെ അങ്ങനെ നില്‍ക്കുകയാണുണ്ടായത്. മാത്രമല്ല കുറച്ച് മാസങ്ങള്‍ക്ക് മുന്‍പ് ആനന്ദ് ട്രാന്‍സ്ഫറായി തിരുവനന്തപുരത്ത് എത്തുകയും ചെയ്തു.

കേരളം,തമിഴ്‌നാട്,കര്‍ണ്ണാടകം,ആന്ധ്രാ,തെലുങ്കാന - അങ്ങനെ തെക്കില്‍ മാത്രം ചുറ്റിയടിച്ച എന്റെ സഞ്ചാരോര്‍മ്മകളില്‍ അടുത്തകാലത്തൊന്നും നടക്കാന്‍ സാധ്യതയില്ല എന്ന് കരുതിയ 'ലഡാക്കിന്റെ വിളികള്‍'  ചേക്കാറാനുള്ള സൈറണ്‍ മുഴങ്ങുന്നത് വളരെ കുറച്ച് നാള്‍മാത്രം മുമ്പാണ്. അതിന്റെ നായകത്വം ഏറ്റെടുത്ത് ആളെകൂട്ടിയത് മിക്ക യാത്രകളിലേയും പങ്കാളി നിതേഷ് തന്നെയായിരുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തുള്ള ആനന്ദിലേക്ക് ഞങ്ങള്‍ക്കുള്ള ദൂരം കുറഞ്ഞതോടെ രണ്ട് വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കു ശേഷം ചര്‍ച്ചകള്‍ ചൂടേറാന്‍ തുടങ്ങി അങ്ങനെ ഒരു ദിവസം യാത്രാ തീയതിയും കുറിച്ചു. ജൂലൈ ഒന്ന് മുതല്‍ പതിനഞ്ച് വരെ - എന്നെ സംബന്ധിച്ച് ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും ദൈര്‍ഘ്യമേറിയ യാത്ര.
Photo © Nithesh Suresh

ഞാന്‍, നിതേഷ്, അഖില്‍ പിന്നെ ആനന്ദും അവന്റെ എയര്‍ഫോഴ്‌സിലെ മൂന്ന് സുഹൃത്തുക്കളും ഉള്‍പ്പെടെ ഏഴ് പേരായിരുന്നു ഒന്നാം വട്ടമേശസമ്മേളനത്തിലെ പ്രതിനിധികള്‍. ഗള്‍ഫിലായിരുന്ന പ്രിയ സുഹൃത്ത് മത്തായി ആരെ കൊന്നിട്ടാണെങ്കിലും ഫ്‌ളൈറ്റ് ചാര്‍ട്ട് ചെയ്ത് എത്തും എന്ന് രണ്ട് വര്‍ഷം മുന്നേ അറിയിച്ചിരുന്നെങ്കിലും ചില സാങ്കേതിക തടസ്സങ്ങളുന്നയിച്ച്  ഇപ്പോള്‍ രാജികത്ത് നല്‍കിയിരുന്നു. അതായിരുന്നു ആദ്യത്തെ കൊഴിഞ്ഞുപോക്ക്. പക്ഷെ ഒന്നാം വട്ടമേശസമ്മേളനത്തിനു ശേഷം വാട്‌സ്ആപ്പ് ഗ്രൂപ്പില്‍ മാത്രം ഒതുങ്ങിയ ചര്‍ച്ചകള്‍ പതിയെ നിര്‍ജീവമാകാന്‍ തുടങ്ങിയെന്നൊരു തോന്നല്‍ എല്ലാരിലും വന്നപ്പോഴേക്കും നേതാവിന്റെ ഉത്തരവാദിത്വം നിതേഷ് കൃത്യമായി നടപ്പിലാക്കി. ഞങ്ങള്‍ നാലുപേര്‍ക്ക് ഡല്‍ഹിവരെയും അവിടുന്ന് തിരിച്ച് നാട്ടിലേക്കുമുള്ള വിമാന ടിക്കറ്റ് അവന്‍ ബുക്ക് ചെയ്തു. ആനന്ദിന്റെ സുഹൃത്തുക്കള്‍ ഡല്‍ഹിയില്‍ ജോലിയുള്ളവരായിരുന്നു. അവരതുകൊണ്ട് വിമാനയാത്രയില്‍ നിന്നൊഴിവായി. 'ദിവസം ലാഭിക്കുക, കൂടുതല്‍ സ്ഥലങ്ങള്‍ കാണുക' എന്നൊരു പോളിസി ഞങ്ങള്‍ക്കുണ്ടായിരുന്നതുകൊണ്ടാണ് ഡല്‍ഹിവരെയുള്ള യാത്ര വിമാനത്തിലാക്കാന്‍ തീരുമാനിച്ചത്. 'ഓഫറുള്ള' സമയം നോക്കി ബുക്ക് ചെയ്തതുകൊണ്ട്‌ വിമാനയാത്ര വലിയൊരു സാമ്പത്തികപ്രശ്‌നമായി മുന്നില്‍ വന്നതുമില്ല.

വിമാന ടിക്കറ്റ് ബുക്ക് ചെയ്യുന്ന സമയത്താണ് സംഘത്തിലേക്ക് പുതിയൊരാള്‍ കൂടി എത്തിച്ചേരുന്നത്. നിതേഷിന്റേയും അഖിലിന്റേയും ഒപ്പം ബാങ്കില്‍ ജോലി ചെയ്യുന്ന മനു; ഞങ്ങളുടെ യാത്രാസംഘത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രായമേറിയ വ്യക്തി അഥവാ മൂത്താപ്പ. അങ്ങനെ യാത്രയ്ക്ക് കുറച്ച് നാളുകള്‍ മാത്രം ശേഷിക്കേ ഞങ്ങളൊരു രണ്ടാം വട്ടമേശസമ്മേളനം വിളിച്ചു ചേര്‍ത്തു. നാട്ടിലെത്തിയ ആനന്ദും പിന്നെ നാട്ടിലുള്ള ഞങ്ങള്‍ നാലുപേരുമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. അന്നത്തെ പ്രധാന അജണ്ടകളിലൊന്ന് ക്യാപ്റ്റന്‍ സ്ഥാനം ആനന്ദിലേക്ക് 'അടിച്ചേല്‍പ്പിക്കുക' എന്നതായിരുന്നു. വടക്ക് കുറേ സ്ഥലങ്ങളില്‍ ജോലിചെയ്ത പരിചയവും അത് എയര്‍ഫോഴ്‌സിലാണ് എന്നതും ക്യാപ്ടന്‍ തൊപ്പി ആനന്ദിന്റെ തലയില്‍ തന്നെ ഉറപ്പിക്കാന്‍ കാരണമായി. ഹിന്ദി നന്നായി അറിയാം എന്നുള്ളത് സെലക്ഷന്‍ കമ്മിറ്റിയുടെ ബോണസ് പോയിന്റും നേടാന്‍ വകയുണ്ടാക്കി. പത്താംക്ലാസ്സില്‍ എങ്ങനെയൊക്കെയോ ചാടികടന്ന് സലാം പറഞ്ഞ മുറി ഹിന്ദിയുംകൊണ്ട് ഞാനൊക്കെ കാശ്മീരുപോയി എന്ത് കാണിക്കാനാണ്..!

Photo © Nithesh Suresh
വിമാനം കയറി ഡല്‍ഹിവരെ എത്തിനില്‍ക്കുന്ന യാത്രയ്ക്ക് തുടര്‍ന്ന് മുന്നോട്ട് പോകാനുള്ള റൂട്ട് മാപ്പ് ഉണ്ടാക്കുകയായിരുന്നു അടുത്ത പരിപാടി. ഡല്‍ഹിയില്‍ നിന്ന് മണാലി വരെ ബസ്സില്‍ പോകാന്‍ തീരുമാനത്തിലെത്തി. മണാലി നിന്ന് മുകളിലെ സ്വര്‍ഗ്ഗ കവാടത്തിലേക്കുള്ള യാത്ര ബുള്ളറ്റിലാക്കാനും, എന്നാല്‍ കമ്പ്യൂട്ടറിന് മുന്നിലുള്ള ഒരേയിരുപ്പ് കാരണം നടുവേദന വിടാതെ പിന്‍തുടരുന്ന നിതേഷിന്റെ ആരോഗ്യ സ്ഥിതി കൂടി പരിഗണിച്ച് മഹീന്ദ്രയുടെ 'താര്‍ (Thar)' കൂടി കുടുകുടു വണ്ടിയ്‌ക്കൊപ്പം വാടകയ്‌ക്കെടുക്കാനും കമ്മറ്റി തീരുമാനം പാസ്സാക്കി. എയര്‍ഫോഴ്‌സിലുള്ള ചങ്ങാതിമാരുടെ ഹോള്‍ഡ് ഉപയോഗിച്ച് വണ്ടി തരപ്പെടുത്തുന്ന ഉത്തരവാദിത്വം ക്യാപ്റ്റന്‍ തന്നെ ഏറ്റെടുത്തു. അങ്ങനെ ബുള്ളറ്റിലും താറിലുമായി രണ്ട് മൂന്ന് ദിവസംകൊണ്ട് മണാലിയില്‍ നിന്ന് 'ലേ (Leh)' പിടിക്കാനായിരുന്നു പ്ലാന്‍. ലേ എത്തികഴിഞ്ഞ് പോകേണ്ടുന്ന സ്ഥലങ്ങളുടെ കാര്യത്തിലാണ് ആകെ തര്‍ക്കമുണ്ടായത്. സമയം കുറവായത്‌കൊണ്ട് സ്പിറ്റി വാലി (Spiti Valley) ആദ്യമെ തന്നെ പട്ടികയില്‍ നിന്ന് പുറത്തായി. പാങ്കോങ് (Pangong), നുബ്രാ വാലി (Nubra Valley), സോമോറീറി (Tso Moriri) - അവസാന ലിസ്റ്റിലിടം പിടിക്കുകയും ചെയ്തു. മൊത്തം പത്ത് ദിവസമാണ് ഇതിനെല്ലാം കൂടി നീക്കിവെച്ചിരുന്നത്. തിരിച്ച് പത്താം ദിവസം വന്നവഴി തന്നെ മണാലി പിടിക്കാനും തീരുമാനിച്ചു. സാമ്പത്തികം, കൊണ്ട് പോകേണ്ടുന്ന വസ്ത്രങ്ങളും സാധനസാമഗ്രികളും, മറ്റ് മുന്‍കരുതലുകള്‍ - അങ്ങനെ ഒരുവിധം കാര്യങ്ങളെല്ലാം അവസാനവട്ട ചര്‍ച്ചയ്ക്ക് വെച്ച് അന്ന് ഞങ്ങള്‍ പിരിഞ്ഞു.

എന്നാല്‍ യാത്രയ്ക്ക് മുന്‍പുള്ള ദിവസങ്ങള്‍ അത്ര സുഖകരമായിരുന്നില്ല. യാത്രയ്ക്ക് ദിവസങ്ങള്‍ മാത്രം ശേഷിക്കേ ആനന്ദിന്റെ മൂന്ന് സുഹൃത്തുക്കള്‍ ലീവ് കിട്ടാത്തതുമൂലം പിന്‍മാറിയത് ഞ്ങ്ങള്‍ക്ക് വലിയൊരു തിരിച്ചടിയായിരുന്നു. അവര്‍ മൂന്നുപേരും നേരത്തെ ലഡാക്ക് യാത്ര നടത്തിയിട്ടുണ്ട് എന്നത് ഞങ്ങളുടെ ആത്മവിശ്വാസം കുറച്ചൊന്നുമല്ല കൂട്ടിയിരുന്നത്. കാറ്റ് അഴിച്ചുവിട്ട ബലൂണ്‍പോലെയായി ഞങ്ങള്‍. കൂട്ടത്തില്‍ കൂടുതല്‍ തളര്‍ന്നത് മുന്‍ ക്യാപ്റ്റന്‍ നിതേഷായിരുന്നു. അഞ്ച് പേരിലേക്ക് അംഗബലം ചുരുങ്ങിയതോടെ ചിലവ് ചുരുക്കലിന്റെ ഭാഗമായി താര്‍ ഒഴിവാക്കി മൂന്ന് ബുള്ളറ്റിലേക്ക് യാത്ര മാറ്റാന്‍ അടിയന്തിര പി.ബി തീരുമാനമെടുത്തു. അതൊരു ഭൂരിപക്ഷാഭിപ്രായം മാത്രമായിരുന്നു. നിതേഷ് മാത്രം അതിനെ അനുകൂലിച്ചില്ല. വഴിയിലുണ്ടാകാന്‍ സാധ്യതയുള്ള റിസ്‌കുകള്‍ അവനെ ചെറുതായി ഭയപ്പെടുത്തിയിരിക്കണം. ആരോഗ്യപ്രശ്‌നം കൂടി പരിഗണിച്ച് ഡല്‍ഹി നിന്ന് ലേ വരെ വിമാനത്തില്‍ തന്നെ പോകാന്‍ അവന്‍ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാല്‍ ലഡാക്കിലേക്കുള്ള യാത്ര റോഡ് വഴി കാറ്റും മഞ്ഞുംകൊണ്ട് കിളിപറന്ന് അനുഭവിക്കേണ്ടുന്ന ഒന്നാണെന്ന് അനുഭവസ്ഥര്‍ പറഞ്ഞതുകൊണ്ട് അവന്റെ തീരുമാനം ഏത് വിധേനയും മാറ്റി കൂടെ ചേര്‍ക്കാന്‍ ഞങ്ങള്‍ പണികള്‍ തുടങ്ങി. അങ്ങനെ യാത്രയ്ക്ക് ഒരു ദിവസം മുന്‍പ് പാതിരാത്രി വരെ നീണ്ട സംസാരത്തിനും വാഗ്വാദത്തിനും ഒടുവില്‍ ഒരു ബുള്ളറ്റും താറും വാടകയ്‌ക്കെടുക്കാമെന്ന്് തീരുമാനമെടുത്ത് ഒപ്പുവെച്ചു. പക്ഷെ ആ ഒരു തീരുമാനത്തിന് വലിയ വിലയാണ് കൊടുക്കേണ്ടി വന്നത്. അത് പിന്നാലെ പറയാം.

Photo © Nithesh Suresh
തലേദിവസം എന്റെ മനസ്സിലും കലശലായ ഒരു ചെറിയ പേടി എങ്ങനെയോ മുളപൊട്ടി തുടങ്ങി. ഞങ്ങള്‍ വളരെ ഗൗരവമായി ചര്‍ച്ച ചെയ്ത കാര്യമായിരുന്നു യാത്രയ്ക്കിടയില്‍ ഉണ്ടാകാന്‍ സാധ്യതയുള്ള ആരോഗ്യപ്രശ്‌നങ്ങള്‍. ഉയരങ്ങളില്‍ നിന്നും ഉയരങ്ങളിലേക്കാണ് യാത്ര. ഞാന്‍ ഇതുവരേയും സഞ്ചരിച്ചിട്ടുള്ള സ്ഥലങ്ങളില്‍ ഏറ്റവും ഉയരത്തിലുള്ളത്് മീശപ്പുലിമലയാണ്. ഏകദേശം 8661 അടി. അതിന്റെ ഇരട്ടി ഉയരത്തിലാണ് അടുത്ത ദിവസം മുതല്‍ കീഴടക്കാനുള്ള സ്ഥലങ്ങളിലേറെയും. മറ്റൊന്ന് മരണസാധ്യത വരെ കല്‍പ്പിക്കപ്പെടുന്ന AMS (Acute Mountain Sickness) ആണ്. ഉയരം കൂടുംതോറും ഓക്‌സിജന്റെ അളവില്‍ വരുന്ന വ്യത്യാസം (അന്തരീക്ഷമര്‍ദ്ദം കുറയുന്നു) മൂലം ശരീരത്തിന് ആവശ്യമായ ഓക്‌സിജന്‍ കിട്ടാതെ വരുന്ന അവസ്ഥ. അഞ്ച്‌നില കെട്ടിടത്തിന് മുകളില്‍ നിന്ന് താഴേക്ക് നോക്കിയാല്‍ തലചുറ്റി പണ്ടാരമടങ്ങുന്ന ഞാനിതൊക്കെ എങ്ങനെ തരണം ചെയ്യും എന്നായിരുന്നു പേടി. പക്ഷെ പിടിച്ചു നിര്‍ത്താന്‍ കഴിയാത്ത ആഗ്രഹങ്ങള്‍ ചില ഭയങ്ങളെ മറികടക്കും എന്ന് പറയുന്നത് എത്ര ശരിയാണ്. മനസ്സ് നിറയെ അനുഭവിക്കാന്‍ പോകുന്ന ഹിമാലയന്‍ കാഴ്ചകളുടെ പലനിറത്തിലുള്ള സ്വപ്‌നങ്ങളായിരുന്നു. ഹൃദയത്തിന്റെ അറയിലേതോ കോണിലിരുന്ന് ലഡാക്ക് നിശബ്ദമായി വിളിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു..കേറി വാ.. കേറി വാ..ആഗ്രഹങ്ങളുടെ ആവേശമാണ് നിറയുന്നത്. നിറഞ്ഞൊഴുകുന്നത്. പ്രായം ചെന്നവര്‍, ആസ്മയുള്ളവര്‍, രണ്ട് കാലിലും കമ്പിയിട്ട് നടക്കുന്നവര്‍- അങ്ങനെ പലരും വെല്ലുവിളിച്ച് മലനിരകളെ കീഴടക്കിയ കഥകള്‍ ആനന്ദ് പകര്‍ന്നുതന്നുകൊണ്ടേയിരുന്നു. എല്ലാം നമ്മുടെ മനസ്സാണ് എന്നാണ് അവന്‍ പറയുന്നത്. മനസ്സുണ്ടായാല്‍ മതി, നമ്മള്‍ മുകളിലെത്തുമേടാ. ഇവര്‍ക്കൊക്കെ പറ്റുമെങ്കില്‍ നമുക്കെന്തുകൊണ്ട് പറ്റില്ല -എന്തൊരു ആത്മവിശ്വാസമാണ് അവന്. മൂന്ന് കൂട്ടുകാര്‍ പിന്‍മാറിയത് അവനെ തളര്‍ത്തുമെന്നാണ് ഞാന്‍ കരുതിയിരുന്നത്. പക്ഷെ അവരുടെ ഉത്തരവാദിത്വം കൂടി അവന്‍ ഏറ്റെടുക്കുകയാണ് ഉണ്ടായത്. അഞ്ച് നില കെട്ടിടത്തെ നൂറ് നിലയുള്ള കെട്ടിടത്തിന് മുകളില്‍ കയറി നിന്ന് കൂകി തോല്‍പ്പിക്കണം. അല്ല പിന്നെ. AMS നെയൊക്കെ 'പോ മോനേ ദിനേശാ' എന്നും പറഞ്ഞ് മറികടക്കാവുന്നതേയുള്ളൂ. മുകളിലേക്കുള്ള കയറ്റം കയറുമ്പോള്‍ വെപ്രാളമൊന്നും കാണിക്കാതെ സാവധാനം സമാധാനത്തില്‍ പോകുക, ആവശ്യത്തിന് വിശ്രമിക്കുക, നന്നായി വെള്ളം കുടിക്കുക. മറ്റ് ആരോഗ്യപ്രശ്‌നങ്ങളൊന്നുമില്ലെങ്കില്‍ ഇതൊക്കെ തന്നെ ധാരാളം. എന്തായാലും പിന്നോട്ടില്ല എന്ന് നൂറുവെട്ടം മനസ്സില്‍ പറഞ്ഞ് ഉറപ്പിച്ചു. ഹൃദയം പച്ചകൊടി വീശി,മുന്നോട്ട്..!

ജൂണ്‍ 30. വൈകുന്നേരം 6 മണിയോടെ ഞാനും നിതേഷും സ്‌റ്റേറ്റ് ബാങ്കിന് മുന്നില്‍ എത്തിച്ചേര്‍ന്നു. നേരത്തെ എത്തിയ ആനന്ദും അഖിലും മനുവും അവിടെയാണ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. സുരക്ഷാകാരണങ്ങള്‍കൊണ്ട് ജമ്മൂകാശ്മീരിന് പുറത്തുനിന്ന് വരുന്നവര്‍ക്ക് ലഡാക്കിലുള്ള ചില സ്ഥലങ്ങളിലേക്ക് എത്തിച്ചേരുവാന്‍ പെര്‍മിറ്റ് (Inner Line Permit) എടുക്കണം. ഞങ്ങള്‍ ബാങ്കിലേക്ക് എത്തുമ്പോള്‍ മനു അത് എടുക്കുകയായിരുന്നു. ഓണ്‍ലൈനായി അധികം പ്രയാസമൊന്നുമില്ലാതെ നമ്മുടെ ഏതേലും തിരിച്ചറിയല്‍ രേഖ നല്‍കിയാല്‍ ആ ചടങ്ങ് കഴിയും. ചെറിയൊരു ഫീസുമുണ്ട്. എന്തോ സാങ്കേതിക പ്രശ്‌നം മൂലം നിതേഷിന്റെ മാത്രം കിട്ടിയില്ല. അത് പോകുന്ന വഴി ഇന്റര്‍നെറ്റ് കണക്ഷന്‍ കിട്ടുന്ന എവിടെ നിന്നെങ്കിലും എടുക്കാം എന്നു കരുതി. ഡല്‍ഹിക്കുള്ള ഫ്‌ളൈറ്റ് നെടുമ്പാശ്ശേരി നിന്നാണ്. വൈകുന്നേരം ഏഴ് മണിക്കുള്ള ഇന്റര്‍സിറ്റിയില്‍ ആലുവ പിടിക്കാനാണ് പ്ലാന്‍. ഫ്്‌ളൈറ്റ് അടുത്ത ദിവസം പുലര്‍ച്ചെ രണ്ടരയ്ക്കായതുകൊണ്ട് ആലുവ എത്തി നേരെ നെടുമ്പാശ്ശേരിക്ക് വെച്ചുപിടിക്കാന്‍ ആവശ്യത്തിന് സമയമുണ്ട്. എന്തായാലും ഇന്റര്‍സിറ്റി അധികം ലേറ്റ് ആകാതെ എത്തി. സീറ്റൊക്കെ റിസര്‍വ്വ് ചെയ്തിരുന്നെങ്കിലും അധികം ഇരിപ്പുറച്ചില്ല. യാത്രയുടെ ടെന്‍ഷന്‍ മാത്രമായിരുന്നില്ല അതിന് കാരണം. അര്‍ജന്റീന-ഫ്രാന്‍സ് പ്രീക്വാര്‍ട്ടര്‍ മത്സരം നടക്കുകയാണ്. പ്രീക്വാര്‍ട്ടര്‍പോലും കാണാതെ പുറത്താകുമെന്ന് കരുതിയിരുന്ന ടീം 'ചെറുതായി' എങ്കിലും തിരിച്ചുവന്നത് ഏതൊരു മെസ്സി ആരാധകനേയുംപോലെ എന്നെയും സന്തോഷിപ്പിച്ചിരുന്നു. ഫ്രാന്‍സുമായുള്ള മത്സരം കാണാന്‍ നിര്‍വ്വാഹമില്ലെങ്കിലും വീട്ടിലിരിക്കുന്ന പ്രിയ സഹധര്‍മ്മിണി 'ഷൈജു ദാമോദരന്റെ' സ്റ്റൈലില്‍ ഓരോ ഗോളടിക്കുമ്പോഴും കൃത്യമായി വിളിച്ച് ആവേശത്തിരയിളക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നു. പക്ഷെ അവസാനംവരെ പ്രതീക്ഷ കൈവിടാതെ കാത്തിരുന്നെങ്കിലും പിള്ളേര് ഫ്രാന്‍സിനോട് ആയുധംവെച്ചു കീഴടങ്ങിയിരുന്നു. ആ നിമിഷം ആനന്ദ് എന്ന 'പോള്‍ നീരാളി' പറഞ്ഞു. ലോകകപ്പ് ഫ്രാന്‍സ് നേടും. പിന്നെ നടന്നത് ചരിത്രം. അമ്പടാ കേമാ, സണ്ണികുട്ടാ..!

Photo © Nithesh Suresh
രാത്രി പത്തരയോടെ ഇന്റര്‍സിറ്റി ഞങ്ങളേയുംകൊണ്ട് ആലുവ എത്തി. റെയില്‍വെ സ്‌റ്റേഷനടുത്തുള്ള തട്ടുകടയില്‍ കയറി വിശപ്പിനൊരു തീരുമാനമുണ്ടാക്കി എയര്‍പോര്‍ട്ടിലെത്താന്‍ ഒരു UBER ടാക്‌സിയും തരപ്പെടുത്തി. ഒരുമണി കഴിഞ്ഞപ്പോള്‍ തന്നെ എയര്‍പോര്‍ട്ടിലെത്തി. കൂട്ടുകാരന്‍ മത്തായിയെ വിദേശത്തേക്ക് പാക്ക് ചെയ്യാന്‍ തിരുവനന്തപുരം എയര്‍പോര്‍ട്ടിന്റെ മുന്നില്‍ വരെ പോയതാണ് ആകെകൂടിയുള്ള എയര്‍പോര്‍ട്ട് അനുഭവം. പിന്നെയൊരു എയര്‍പോര്‍ട്ട് നേരിട്ട് കാണുന്നത് ഇപ്പോഴാണ്. അതായത് ആദ്യമായിട്ടാണ് വിമാനത്തില്‍ കയറാന്‍ പോകുന്നത്. കൂടെയുണ്ടായിരുന്ന ബാക്കി നാലുപേരും വിമാനയാത്രയൊക്കെ നേരത്തെ നടത്തിയിട്ടുള്ള കിടിലങ്ങളാണ്. ചെക്ക് ഇന്‍ ഒക്കെ കഴിഞ്ഞ് അകത്ത് കയറിയിരിക്കുമ്പോള്‍ പോര്‍ച്ചുഗലും ഉറൂഗ്വയും തമ്മിലുള്ള മത്സരത്തിന്റെ ഒ്ന്നാംപകുതി കഴിഞ്ഞിരുന്നു. പിന്നെ അവിടെയിരുന്ന് കളി മുഴുവന്‍ കണ്ടു. പോര്‍ച്ചുഗലും തോറ്റ് പുറത്തായത് കണ്ടപ്പോള്‍ നേരത്തെ അര്‍ജന്റീന തോറ്റ വിഷമമൊക്കെ അങ്ങ് മാറി കിട്ടി.

വിമാനം ആകാശംമുട്ടെ ഉയരത്തിലേക്കാണല്ലോ പോകുന്നത് എന്നോര്‍ത്തപ്പോള്‍ വീണ്ടുമൊരു പേടി. പേടിക്കാന്‍ എന്തോരം കാര്യങ്ങളാണ്. ആദ്യമായിട്ടായതിന്റെ ആകണം. പക്ഷെ അകത്ത് കയറിയപ്പോള്‍ പേടിയൊക്കെ ആലുവ പുഴയും താണ്ടി ഓടി. മറ്റൊന്നും കാടുകയറി ആലോചിക്കാതെ സുന്ദരികളായ എയര്‍ഹോസ്റ്റസുമാരേയും കണ്ടങ്ങനെ സമയം നീക്കി. അണ്ണാനെ മരം കയറ്റം പഠിപ്പിക്കേണ്ടുന്ന കാര്യമില്ല എന്നതിന് പകരം ഞങ്ങടെ നാട്ടില്‍ മറ്റൊരു ചൊല്ലുണ്ട്. കോളേജ് ജംഗ്ഷനിലുള്ള പിള്ളാരെ വായിനോക്കാന്‍ പഠിപ്പിക്കണോ, എന്ന്. അങ്ങനെ..അന്ന് സുഖനിദ്ര.

Photo © Nithesh Suresh
അധിക സമയമൊന്നുമെടുത്തില്ല. രാവിലെ അഞ്ചര കഴിഞ്ഞപ്പോള്‍ തന്നെ ഡല്‍ഹി ഇന്ദിരാഗാന്ധി നാഷണല്‍ എയര്‍പോര്‍ട്ട് ഞങ്ങളെ സ്വാഗതം ചെയ്തു. അതിനകത്തുനിന്ന് തന്നെ പല്ലുതേപ്പും മറ്റ് കലാപരിപാടികളും നടത്തി കഴിഞ്ഞ് പുറത്തേക്കിറങ്ങി. കരോള്‍ ബാഗില്‍ (Karol Bagh) സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്കിന്റെ ഹോളിഡേ ഹോം ബുക്ക് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അവിടേക്കാണ് പോകേണ്ടത്. മെട്രോ പിടിക്കണം. ഒന്നാം ടെര്‍മിനലിലാണ് ഞങ്ങള്‍ വിമാനമിറങ്ങിയത്. അവിടെ നിന്ന് എയിറോ സിറ്റി മെട്രോ സ്‌റ്റേഷന്‍ വരെ മെട്രോ ഫീഡര്‍ ബസ്സുണ്ട്. രണ്ടാമത്തെയോ മൂന്നാമത്തെയോ ടെര്‍മിനലിലായിരുന്നെങ്കില്‍ ഡയറക്ട് മെട്രോ ലഭിച്ചേനെയെന്ന് ആനന്ദ് പറഞ്ഞു. അവന് ഇവിടമൊക്കെ ഒരുവിധം നന്നായി തന്നെ അറിയാം.

എന്ത് പറയാനാണ്. മെട്രോയില്‍ കയറുന്നതും ആദ്യമായിട്ടാണ്. ഒന്നാം പിറന്നാളാഘോഷിച്ച കൊച്ചി മെട്രോയില്‍ പോലും ഇന്നേവരെ കയറാന്‍ സാധിച്ചട്ടില്ല. ഇതെന്തായാലും ഒരു അടിപൊളി മെട്രോയാണ്. ഭൂമിക്കടിയിലൂടെയാണ് യാത്ര. കുറേ സിനിമകള്‍ ഈ സറ്റേഷനില്‍ ചിത്രീകരിച്ചിട്ടുണ്ടത്രേ. ഒഴിവുദിവസമായതുകൊണ്ടാകണം വലിയ തിരക്കൊന്നും അനുഭവപ്പെട്ടില്ല. ഇരിക്കുന്നവരെല്ലാം തന്നെ അവരവരുടെ ജോലികളില്‍ മാത്രം മുഴുകിയിരിക്കുകയാണ്. ഇടയ്ക്കുള്ള അനൗണ്‍സ്‌മെന്റ് ഒഴിച്ചു നിര്‍ത്തിയാല്‍ മറ്റ് ബഹളങ്ങളൊന്നും തന്നെയില്ല. ഞങ്ങള്‍ ന്യൂ ഡല്‍ഹി മെട്രോ സ്‌റ്റേഷനിലിറങ്ങി. ഇതുവരെ കണ്ടതില്‍ നിന്നെല്ലാം വിഭിന്നമായിരുന്നു സ്‌റ്റേഷനു മുന്നിലെ കാഴ്ചകള്‍. വലിയൊരു ആള്‍ക്കൂട്ടത്തിനിടയില്‍ ഒറ്റപ്പെട്ടുപോയൊരവസ്ഥ. ഓട്ടോറിക്ഷക്കാരും ടാക്‌സിക്കാരും ആര്‍ത്തിയോടെ അടുത്തേക്ക് വരുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പലതരത്തിലുള്ള മുഖങ്ങള്‍ മുന്നിലേക്ക് മറഞ്ഞു. തിരക്കാണ്, തിരക്കേറി വരികയാണ്. റോഡില്‍ തറയിലിരുന്നു ഒരു കുടുംബം ആഹാരം കഴിക്കുന്നു. റോഡിലിരിക്കുന്ന കുട്ടികളുടെ തൊട്ടടുത്ത വന്ന് ബസ്സും ടാക്‌സിയും നിര്‍ത്തുന്നു. ഒരു കൂസ്സലുമില്ലാതെ കുട്ടികള്‍ കളി തുടരുന്നു. ആള്‍ക്കൂട്ടത്തിന്റെ നെഞ്ച് പിളര്‍ന്ന് എത്ര വണ്ടികളാണ് കടന്നുപൊയ്‌ക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. പച്ച പാവാടയ്ക്കു മേല്‍ മഞ്ഞയുടുപ്പിട്ട സുന്ദരിയെപ്പോലെ ഓടി മറയുന്ന ഓട്ടോറിക്ഷകള്‍. കൂട്ടത്തില്‍ ഇലക്ട്രോണിക് റിക്ഷ(ഇ-റിക്ഷ)കളും വന്ന് നിറയുന്നു. കരോള്‍ബാഗിലെത്താന്‍ ഓട്ടോ ചാര്‍ജ്ജ് കുറച്ചു കൂടുതലാണ്.  അവിടേക്ക് മെട്രോ പോകുന്നുണ്ടെങ്കിലും ടിക്കറ്റ് എടുക്കാനുള്ള നിരയില്‍ തന്നെ കുതിര എടുക്കാനുള്ള ആള്‍ക്കാരെക്കണ്ട് ശ്രമം ഉപേക്ഷിച്ചു. പിന്നെ മറ്റൊന്നും ആലോചിച്ച് നില്‍ക്കാതെ ബസ്സ് തന്നെ പിടിച്ചു.

Photo © Nithesh Suresh
കരോള്‍ബാഗ് മെട്രോ സ്‌റ്റേഷനടുത്തായി ബസ്സ് ഞങ്ങളെയിറക്കി. അവിടുന്ന് നടക്കാവുന്ന ദൂരമേയുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ ഹോളിഡേ ഹോമിലേക്ക്. നടത്തത്തിനിടയില്‍ കരോള്‍ബാഗിനെക്കുറിച്ചായിരുന്നു ആനന്ദിന്റെ സംസാരം മുഴുവന്‍. അവിടെ കിട്ടാത്ത ഒരു സാധനംപോലും ഇല്ലത്രേ. അതും വലിയ വിലകുറവില്‍. ഞങ്ങള്‍ അവിടേക്ക് ചെല്ലുമ്പോള്‍ അവധി ദിവസത്തിന്റെ ആലസ്യത്തില്‍ കരോള്‍ബാഗ് ഉണര്‍ന്നുവരുന്നതേയുള്ളൂ. തിരക്കായിട്ടില്ല.

രണ്ട് റൂമുകളാണ് ബുക്ക് ചെയ്തിരുന്നത്. പക്ഷെ കിട്ടിയത് രണ്ട് ഹോട്ടലിലായിട്ടാണ്. അധികം ദൂരത്തൊന്നുമല്ലാത്ത ഹോട്ടല്‍ എലഗന്റ് ഇന്റര്‍നാഷണലും സൗത്ത് ഇന്‍ഡ്യന്‍ ഹോട്ടലും. ബാഗും മറ്റും അവിടെവെച്ച് ഞങ്ങള്‍ ഭക്ഷണം കഴിക്കാനായി ഇറങ്ങി. നല്ല വിശപ്പുണ്ടായിരുന്നു. അടുത്ത തന്നെ ഒരു ഉഡുപ്പി ഹോട്ടല്‍ കണ്ടു. അവിടെയാണേല്‍ ആകെ പൂരി മാത്രമേ ഉള്ളൂ. അരമണിക്കൂര്‍ കാത്തിരുന്ന് കിട്ടിയ പൂരി വീട്ടില്‍ അമ്മ ഉണ്ടാക്കി തരുന്ന ഇഡ്ഡലിയേക്കാള്‍ ചെറുതായിരുന്നു. പക്ഷെ അവസാനം കിട്ടിയ ബില്ലില്‍ അതൊന്നും പ്രതിഫലിച്ച് കണ്ടില്ല. വല്ലാത്തൊരു ചതിയായിപോയി. ഭക്ഷണം കഴിഞ്ഞ് കുറച്ച് നേരം ഉറങ്ങാം എന്ന് കരുതി റൂമിലേക്കെത്തി. ഉറങ്ങി എന്ന് തീര്‍ത്തു പറയാനാകില്ല. വെറുതെ കണ്ണുമടച്ച് എന്തൊക്കെയോ ആലോചിച്ച് കിടക്കുകയായിരുന്നു. അത് മാത്രമല്ല. ജാംബവാന്റെ കാലത്തുള്ള ഒരു എസിയാണ് ചെവിയുടെ മൂട്ടില്‍ തന്നെ ഫിറ്റ് ചെയ്ത് വെച്ചിരിക്കുന്നത്. അതിന്റെ ഒച്ച കാരണം ഉറക്കം പേടിച്ചോടിക്കാണും.

പന്ത്രണ്ട് മണി കഴിഞ്ഞ് പുറത്തേക്കിറങ്ങി. നല്ല പൊള്ളുന്ന വെയില്‍. രണ്ട് ദിവസമായി മഴ ഉള്ളതുകൊണ്ട് വെയിലിന്റെ കാഠിന്യം ബാക്കിയുള്ള ദിവസങ്ങളേ അപേക്ഷിച്ച് കുറവാണത്രേ. കരോള്‍ബാഗില്‍ തിരക്കായി തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. കോഴിക്കോട് മിട്ടായി തെരുവാണ് എനിക്കാദ്യം ഓര്‍മ്മ വന്നത്. വഴിയുടെ ഇരുവശവും നിറയെ കടകളാണ്. തമാശ എന്താണെന്നുവെച്ചാല്‍ ബ്രാന്റഡ് സാധനങ്ങളുടെ ഷോറൂമുകള്‍ക്ക് മുന്നില്‍ തന്നെയുള്ള ഫുട്പാത്തില്‍ ഒറിജനലിനെ വെല്ലുന്ന ഡൂപ്ലിക്കേറ്റ് വില്‍ക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. അതിന്റെ മുന്നില്‍ തന്നെയാണ് തിരക്ക് മുഴുവനും. ആനന്ദ് പറയുന്നത് ഇത് കുന്നംകുളം ആണെന്നാ. എന്തിന്റേയും തനിപകര്‍പ്പ് ഇവിടെ കിട്ടും.  ഡല്‍ഹിയിലുള്ള ആനന്ദിന്റെ ചങ്ങാതി വിഷ്ണു അപ്പോഴേക്കും എത്തി. അവന്റെ മൂന്ന് സുഹൃത്തുക്കളും കൂടെയുണ്ടായിരുന്നു. യാത്രക്ക് വരാന്‍ പറ്റാത്ത വിഷമം പുള്ളിക്കാരന്റെ മുഖത്തുണ്ട്. ഹെല്‍മെറ്റ്, റൈഡിംഗ് ഗിയര്‍ തുടങ്ങി ബുള്ളറ്റിന് വേണ്ടുന്ന ആടയാഭരണങ്ങളൊക്കെ കരോള്‍ബാഗില്‍ നിന്ന മിതമായ വിലയ്ക്ക് വാങ്ങി. അടുത്തുള്ള ഒരു പഞ്ചാബി ഹോട്ടലില്‍ കയറി ഉച്ചഭക്ഷണവും കഴിച്ച് വിഷ്ണുവിനോടും ചങ്ങാതിമാരോടും ബൈ പറഞ്ഞു. മണാലിയിലേക്കുള്ള ബസ്സ് വൈകുന്നേരത്തേക്കാണ് ബുക്ക് ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. ഉണ്ടാകാന്‍ സാധ്യതയുള്ള ട്രാഫിക്ക് ബ്ലോക്കൊക്കെ മുന്നില്‍ കണ്ട് കുറച്ച് നേരത്തെ തന്നെ റൂം വെക്കേറ്റ് ചെയ്തിറങ്ങി. വിദാന്‍സഭ (Vidhan Sabha) മെട്രോ സ്‌റ്റേഷനടുത്തേക്ക് UBER ല്‍ പോകുന്ന വഴി ബസ്സ്‌കാരെ വിളിച്ചപ്പോഴാണ് ബോര്‍ഡിംഗ് പോയിന്റ് മാറ്റിയ കാര്യം അറിയുന്നത്. വിദാന്‍ സഭയ്ക്കടുത്തു തന്നെയുള്ള മജ്‌നു കാ ടില (Majnu Ka Tilla) യാണ് പുതിയ പോയിന്റ്. വേറെ ഒരു ഓട്ടം കിട്ടിയതുകൊണ്ട് UBER കാരന്‍ മെട്രോ സ്‌റ്റേഷനുമുന്നില്‍ തന്നെ ഞങ്ങളെയിറക്കിയിട്ട് പോയി. അവിടെ നിന്ന് ഒരു ഇ-റിക്ഷ വിളിച്ച് മജ്‌നു കാ ടിലയിലെത്തി. ആറ് മണി കഴിഞ്ഞപ്പോള്‍ ബസ്സെടുത്തു. അടുത്ത ദിവസം രാവിലെ ഏഴരയ്ക്ക് ഹിമാചല്‍ പ്രദേശിലെ മണാലി എത്തുന്നതുവരെ സുഖമായി ഉറങ്ങി. നല്ല ക്ഷീണമുണ്ടായിരുന്നു.
Photo © Nithesh Suresh

മണാലിയില്‍ രണ്ട് ദിവസമായി മഴയാണ്. എന്റെ ഭാര്യ എന്നേം നിതേഷിനേയും ഋഷ്യശൃംഗന്മാര്‍ എന്നാണ് കളിയാക്കി വിളിക്കുന്നത്. അത് മറ്റൊന്നും കൊണ്ടല്ല. ഞങ്ങളൊരുമിച്ച് എവിടെ പോയാലും മഴ ഞങ്ങളെ തേടിപിടിച്ചെത്തും. ബസ്സ് നിര്‍ത്തിയ സ്ഥലം മുഴുവന്‍ ചെളികെട്ടി കിടക്കുകയാണ്. എങ്കിലും അധികം ചെളി ദേഹത്ത് പറ്റിക്കേണ്ടി വന്നില്ല. അടുത്ത് തന്നെ ഒരു ടാക്‌സി കിട്ടി. അമ്പത് വയസ്സിലേറെ പ്രായം തോന്നിക്കുന്ന ഒരു മാന്യനായ മനുഷ്യനാണ് ഡ്രൈവര്‍. പേര് ഠാക്കൂര്‍ കുഷ് (Takur Khush). ഠാക്കൂര്‍ ജിയുടെ ശകടത്തില്‍ നേരത്തെ തന്നെ ബുക്ക് ചെയ്തിരുന്ന സ്റ്റേറ്റ് ബാങ്കിന്റെ ഹോളിഡേ ഹോമിലേയ്ക്കായിരുന്നു യാത്ര (ബാങ്ക് എംപ്ലോയീസ് കൂടെയുള്ളതുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെയൊരു ഗുണമുണ്ടായി. ദിവസം 10 രൂപ വാടകയില്‍ ഡല്‍ഹിയിലും മണാലിയിലും താമസം കുശാലായി). റോഡിനരികില്‍ ഞങ്ങള്‍ക്കൊപ്പം വലിയ ഒച്ചപാടുണ്ടാക്കി ബിയാസ് (Beas) നദി കലങ്ങി മറിഞ്ഞൊഴുകുന്നുണ്ടായിരുന്നു. അതിന്റെ തീരത്ത് തന്നെയായിരുന്നു ഞങ്ങളെ കാത്തിരുന്ന ഹോളിഡേ ഹോം, ചിക്കോഗ എസ്‌റ്റേറ്റ് (Chicoga Estate). ബസ്സ് ഇറങ്ങിയ മണാലിയില്‍ നിന്ന് ഹോട്ടല്‍ വരെ ഏകദേശം രണ്ടര കിലോമീറ്ററേ ഓടിയുള്ളു എങ്കിലും ഠാക്കൂര്‍ ജി 400 രൂപ വാങ്ങി. ചിക്കോഗ എസ്‌റ്റേറ്റിന്റെ അഞ്ചാമത്തെ നിലയിലാണ് ഞങ്ങള്‍ക്കുള്ള മുറി. പടി നടന്ന് തന്നെ കയറണം. ലിഫ്‌റ്റൊന്നുമില്ല. ഹോട്ടല്‍ തന്നെ ഒരു ചെറിയ കുന്നിന്റെ മുകളിലാണ്. ബാഗെല്ലാം താങ്ങിപിടിച്ച് അഞ്ചാമത്തെ നിലയില്‍ എത്താന്‍ കുറച്ച് കഷ്ടപ്പെട്ടെങ്കിലും മുറിലെത്തി ജനാല തുറന്നപ്പോള്‍ കണ്ട കാഴ്ച ആ ക്ഷീണമെല്ലാം അകറ്റി. മേഘം തൊട്ടു നില്‍ക്കുന്ന മലനിരകളും പൈന്‍മരകാടുകള്‍ക്കഭിമുഖമായി ആര്‍ത്തലച്ചൊഴുകുന്ന ബിയാസ് നദിയും ചേര്‍ന്ന് വരയ്ക്കുന്ന മണാലി ഗ്രാമത്തിന്റെ ചിത്രം ഹൃദയത്തിലെ ക്യാമറകള്‍ ഒപ്പിയെടുത്ത് സൂക്ഷിച്ചു. മണാലി എത്ര സുന്ദരിയാണ്..!

ഒരുപാട് ജോലികള്‍ വളരെ പെട്ടെന്ന് തന്നെ ചെയ്തു തീര്‍ക്കാനുണ്ടായിരുന്നു. അധികം നേരം മുറിയില്‍ നില്‍ക്കാതെ പുറത്തേക്കിറങ്ങി. ഠാക്കൂര്‍ ജിയെ തന്നെ വിളിച്ച് ഞങ്ങള്‍ മണാലി മാര്‍ക്കറ്റിലെത്തി. ഗ്ലൗസ്സ്, മെഡിസിന്‍സ് (പ്രധാനമായും AMS നെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള Diamox), ഓക്‌സിജന്‍ സിലിണ്ടര്‍, കര്‍പ്പൂരം, ഇന്ധനം നിറക്കാനുള്ള കന്നാസ്സ്, ടാര്‍പ്പ, കയര്‍, ബിസക്കറ്റ്, വെള്ളം - അങ്ങനെ അത്യാവശ്യം വേണ്ടുന്ന സാധനങ്ങളൊക്കെ വാങ്ങി. നാട്ടില്‍വെച്ച് എടുക്കാന്‍ കഴിയാതിരുന്ന നിതേഷിന്റെ ലഡാക്ക് പെര്‍മിറ്റും ശരിയാക്കി. വണ്ടി തരപ്പെടുത്തുകയായിരുന്നു അടുത്ത പരിപാടി. മണാലികാരനായ ശര്‍മ്മയാണ് വണ്ടിയുടെ കാര്യം ഏറ്റിരുന്നത്. ആനന്ദിന്റെ പരിചയക്കാരനായ ശര്‍മ്മയ്ക്ക് തിരുവനന്തപുരത്താണ് ജോലി. അയാളുടെ അനിയന്‍ സഞ്ജയി ആണ് മണാലിയില്‍ ഇപ്പോള്‍ ഉള്ളത്. ഞങ്ങള്‍ അയാളെ കാണാനാണ് പോയത്. ബുള്ളറ്റിന്റെ അടുത്താണ് ആദ്യം എത്തിയത്. ഒറ്റനോട്ടത്തില്‍ തന്നെ അവനെ ഞങ്ങള്‍ക്കിഷ്ടമായി. വെള്ളനിറത്തിലുള്ള ക്ലാസ്സിക് 350. കാരിയര്‍ വെച്ചിട്ടില്ലായിരുന്നു. പെട്രോള്‍ നിറച്ച കന്നാസും മറ്റ് സാധനങ്ങളും വെക്കേണ്ടത്‌കൊണ്ട് കാരിയര്‍ വേണമെന്ന് ഞങ്ങള്‍ ആവശ്യപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ കാരിയര്‍ ഫിറ്റ് ചെയ്യാന്‍ ഒരു മണിക്കൂറോളംപോയി. അടുത്ത് തന്നെയാണ് 'താര്‍' കാണാനും പോയത്. ആനന്ദ് ടെസ്റ്റ് ഡ്രൈവ് നടത്തി ഓകെ പറഞ്ഞു. പ്രഥമദൃഷ്ട്യാ ആരും കുഴപ്പങ്ങളൊന്നും കണ്ടില്ല. ഉള്ളിലെ കുഴപ്പങ്ങളെല്ലാം ഒതുക്കി പുറമേ ചിരിച്ച് നില്‍ക്കുകയാണെന്ന് ഞങ്ങളപ്പോള്‍ അറിഞ്ഞിരുന്നില്ല.

Photo © Nithesh Suresh
പണി കിട്ടിയത് വാടകയുടെ കാര്യം വന്നപ്പോഴാണ്. താങ്ങാന്‍ പറ്റുന്ന വാടകയ്ക്കാണ് ഒരു മാസം മുന്‍പ് വണ്ടി പറഞ്ഞുറപ്പിച്ച് വെച്ചിരുന്നത്. അത് കണക്കുകൂട്ടിയാണ് ഞങ്ങള്‍ യാത്രയുടെ ബഡ്ജറ്റ് ഇട്ടിരുന്നതും. പക്ഷെ നേരത്തെ തീരുമാനിച്ച മൂന്ന് ബുള്ളറ്റില്‍ നിന്ന് ഇപ്പോള്‍ ഒരെണ്ണത്തിലേക്ക് ചുരുങ്ങിയതും യാത്രയുടെ തലേദിവസം വിളിച്ച് ഉറപ്പുപറഞ്ഞതും വലിയൊരു തിരിച്ചടിയായി. അവസരം മുതലെടുത്ത് അവന്‍മാര്‍ വാടക ഉയര്‍ത്തി. അവസാനനിമിഷമായത്‌കൊണ്ടും മറ്റ് വഴികളൊന്നും തുറക്കാഞ്ഞതുകൊണ്ടും അത് ഞങ്ങള്‍ക്ക് സമ്മതിക്കേണ്ടി വന്നു.

ഉച്ചയ്ക്ക് ഒന്നരയോടെ വണ്ടി ഞങ്ങള്‍ താമസിക്കുന്ന ഹോട്ടലില്‍ അവര്‍ എത്തിച്ചു. താറിന് മുകളില്‍ ബാഗുകളെല്ലാം വെച്ചുകെട്ടി അവിടുന്ന് യ്ാത്ര തുടങ്ങുമ്പോള്‍ മൂന്ന് മണിയായി. അഖിലും മനുവുമായിരുന്നു ബുള്ളറ്റില്‍. മഴ ചാറുന്നുണ്ടായിരുന്നു. മണാലിയില്‍ നിന്ന് താറിലും ബുള്ളറ്റിലും ഇന്ധനം നിറച്ച് കന്നാസിലും ശേഖരിച്ച് മൂന്നരയോടെ മണാലിയോട് താല്‍കാലികമായി വിട പറഞ്ഞു. മണാലിയില്‍ അധികം നില്‍ക്കാതെ ധൃതി പിടിച്ച് ലേ തിരിക്കാന്‍ കാരണമുണ്ട്. അടുത്ത ദിവസം ചൊവ്വാഴ്ചയാണ്. അന്ന് മണാലി നിന്ന് ലഡാക്കിലേക്കുള്ള റോഹ്താങ് പാസ്സ് (Rohtang Pass) അറ്റകുറ്റപണികള്‍ക്കായി അടയ്ക്കും. തിങ്കളും ചൊവ്വയും മണാലി നിന്നിട്ട് ബുധനാഴ്ച ലേയിലേക്ക് തിരിക്കാം എന്ന് കരുതിയാലും ദിവസം നഷ്ടമാണ്. മാത്രമല്ല, ചൊവ്വാഴ്ചത്തെ അവധികാരണം ബുധനാഴ്ച തിരക്കും കൂടുതലായിരിക്കും. അതുകൊണ്ടുതന്നെ വൈകിയിട്ടും തിങ്കളാഴ്ച വൈകുന്നേരം തന്നെ റോഹ്താങ് പിടിക്കാന്‍ തീരുമാനിച്ചു.

ഒളിച്ചു നിന്നിരുന്ന കാഴ്ചകളോരോന്നായി ഞങ്ങളെ വരവേറ്റ് തുടങ്ങി. പച്ചപ്പുതച്ചു നില്‍ക്കുന്ന മലകളാണ് ചുറ്റിനും. തൂവെള്ള നിറത്തില്‍ മലയുടെ നെഞ്ചകം പുല്‍കി താഴേക്കിറങ്ങുന്ന അനവധി നീര്‍ച്ചാലുകള്‍. ദൂരെ നിശബ്ദമായി തലയുയര്‍ത്തി നില്‍ക്കുന്ന മഞ്ഞ് മൂടിയ മലകള്‍. വൈകുന്നേരത്തെ വെയില്‍ ആ മലയിരകളുടെ ശിരസ്സില്‍ തൊട്ട് വിരിയിക്കുന്ന കാഴ്ച വിവരണാതീതമാണ്. ഉയരത്തിലേക്ക് പോകുന്തോറും മഴ ശക്തമാകുകയാണ്. ചെറിയ തണുപ്പും അനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ട്. ചുരം കയറുന്നതിന് മുന്‍പ് രണ്ട് മണിക്കൂറോളം യാത്ര സ്തംഭിച്ചു. റോഡിലെ ബ്ലോക്ക് ഒരു കാരണമായിരുന്നു.  ഒരുവിധം ബ്ലോക്ക് കടന്ന് ചെന്നപ്പോഴേക്കും ബുള്ളറ്റില്‍പോയ ചങ്ങാതിമാര്‍ ഞങ്ങളേയും കാത്ത് നില്‍പ്പുണ്ടായിരുന്നു. റയിന്‍കോട്ടൊക്കെ ധരിച്ചാണ് പോയതെങ്കിലും മണാലിയില്‍ നിന്ന് വാങ്ങിയ കൈയുറകള്‍ ചെറിയ പണി തന്നു. വെള്ളം അകത്തു കയറി. അങ്ങനെ രണ്ടുപേരും നല്ല തണുത്ത് വിറച്ച് നില്‍ക്കുകയാണ്. മനു മാനസ്സികമായും തളര്‍ന്നു. 'എന്നെക്കൊണ്ടിത് പറ്റുമെന്ന് തോന്നുന്നില്ല ഷാജിയേട്ടാ' - എന്നുംപറഞ്ഞൊറ്റ നില്‍പ്പായി അവന്‍. അങ്ങനെ അവസാനം റൈഡര്‍ ചെയ്ഞ്ച് വരുത്താന്‍ കമ്മറ്റി തീരുമാനിച്ചു. ഞാനും ആനന്ദും വേഷം ധരിച്ച് ബുള്ളറ്റില്‍ കയറി. തിരിക്കാന്‍ തുടങ്ങിയപ്പോള്‍ നാട്ടിലുള്ള സവനന്‍ ചേട്ടനെ കണ്ടു. ചേട്ടന്‍ വലിയ സഞ്ചാരിയാണ്. കെട്ടിപിടിച്ച് കുശലം അന്വേഷിച്ചു. അവരുടെ സംഘം ഒന്നര ആഴച കഴിഞ്ഞ് തിരിച്ച് വരുന്ന വഴിയാണ്.  ചേട്ടനോടും ബൈ പറഞ്ഞ് ഞങ്ങള്‍ റോഹ്താങ് ലക്ഷ്യമാക്കി യാത്ര തുടര്‍ന്നു.

Photo © Nithesh Suresh
ബുള്ളറ്റിലുള്ള യാത്ര വല്ലാത്തൊരു അനുഭൂതിയാണ്. കാറ്റിനെ പുല്‍കി മഞ്ഞിനോട് സ്വകാര്യം പറഞ്ഞ് മലനിരകളെ കൈവീശി കാട്ടി പറന്ന് പറന്നങ്ങനെ കിളിപാറിപോകുന്നൊരു അനുഭവം. യാത്രയിലെ വലിയ സന്തോഷം നല്‍കിയ നിമിഷങ്ങളായിരുന്നു അത്. റോഹ്താങിനു മുന്‍പ് ഗുലാഭ (Gulaba) യില്‍ ചെക്ക്‌പോസ്റ്റുണ്ട്. മണാലിയില്‍ നിന്നെടുത്ത വണ്ടിയുടെ പെര്‍മിറ്റ് അവിടെ കാണിക്കണം. വാടകയ്ക്ക് തന്നവര്‍ പെര്‍മിറ്റ് ഉള്‍പ്പെടെ ശരിയാക്കി തന്നിരുന്നു. ചൊവ്വാഴ്ച ഇവിടം മുതല്‍ മുകളിലേക്ക് കയറാന്‍ പറ്റില്ല. ഏഴ് മണിയടുപ്പിച്ച് ഞങ്ങള്‍ റോഹ്താങ് പാസ്സിലെത്തി. നല്ല വെളിച്ചമുണ്ട്. രാത്രി എട്ട് മണിയെങ്കിലും ആകണം ഇവിടമൊക്കെ ഇരുട്ടിലാകാന്‍. മണാലിയില്‍ നിന്ന് ലേ വരെ ഏകദേശം 490 കിലോമീറ്ററോളമുള്ള പാത നിര്‍മ്മിച്ചിരിക്കുന്നത് ഇന്ത്യന്‍ ആര്‍മിയുടെ ബോര്‍ഡര്‍ റോഡ് ഓര്‍ഗനൈസേഷന്‍ (BRO) ആണ്. PROJECT DEEPAK എന്നാണ് അതിന് പേരുനല്‍കിയിരിക്കുന്നത്. 1961-ല്‍ തുടങ്ങിയ പദ്ധതിയാണത്.  മരിച്ചവരുടെ കൂമ്പാരമെന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന റോഹ്താങ് വര്‍ഷത്തില്‍ അഞ്ച് മാസ്സത്തോളം മാത്രമാണ് തുറക്കുന്നത്. അതായത് പകുതിയിലേറെ സമയവും മഞ്ഞ്മൂടി കിടക്കുകയാണിവിടം. ബ്രോ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു വലിയ സ്തൂപം അവിടെ കാണാം. അതിന്റെ മുന്നില്‍ നിന്ന് ഫോട്ടോ എടുക്കാന്‍ സഞ്ചാരികള്‍ തിരക്കുകൂട്ടുകയാണ്. തിരക്കൊഴിഞ്ഞപ്പോള്‍ ഞങ്ങളും അവിടേക്ക് ചെന്നു. സമുദ്രനിരപ്പില്‍ നിന്ന് 13058 അടി ഉയരത്തിലാണ് ഞങ്ങളെന്ന് അത് ഞങ്ങളെ ഓര്‍മ്മിപ്പിച്ചു. കോടയിറങ്ങിയതുകൊണ്ട് അവിടെ നിന്നുള്ള ദൂരകാഴ്ച പ്രയാസമായിരുന്നു. തിരിച്ചു വരുമ്പോള്‍ വീണ്ടും കാണാം എന്ന് ഉറപ്പ് നല്‍കി റോഹ്താങിനോട് യാത്ര പറഞ്ഞു. അന്ന് രാത്രി കെയ്‌ലോങ് (Keylong) താമസ്സിക്കാനാണ് തീരുമാനിച്ചിരുന്നത്. അറുപത് കിലോമീറ്ററോളം ഇനിയും പോകാനുണ്ട്. റോഹ്താങിനു മുന്‍പ് മുതല്‍ റോഡ് വളരെ മോശമായിരുന്നു. ചെളിനിറഞ്ഞ് നില്‍ക്കുന്ന റോഡില്‍ ബുള്ളറ്റ് ചെറിയ പിണക്കങ്ങളൊക്കെ കാണിച്ചു തുടങ്ങി. മനുവിന്റെ പിടിവാശി മൂലം (അവന്‍ ആകെ ഡൗണ്‍ ആയിരുന്നു) യാത്ര കെയ്‌ലോങിനു മുന്‍പ് കോക്‌സര്‍ (Koksar) എന്ന സ്ഥലത്ത് അവസാനിപ്പിച്ചു. അവിടെയും ഒരു ചെക്‌പോസ്റ്റുണ്ട്. അതിനു പിറകിലായുള്ള പഞ്ചായത്ത് ഡോര്‍മെറ്ററിയിലാണ് അന്ന് താമസിച്ചത്. അഞ്ച് പേര്‍ക്ക് 1000 രൂപ. അടുത്തുതന്നെയുള്ള ധാബ (Dhaba)യില്‍ കയറി അത്താഴവും കഴിച്ചു. നോര്‍ത്ത് ഇന്‍ഡ്യന്‍ ദേശീയ ഭക്ഷണമായ ചാവല്‍, രാജമ്മ എന്ന് നോര്‍ത്തിലെ മലയാളികള്‍ വിളിക്കുന്ന രാജ്മാ ദാല്‍ കറി, റൊട്ടി, മിക്‌സെഡ് വെജ് കറി ഒക്കെ ആമാശയത്തിന് പുതിയ അനുഭൂതികള്‍ സമ്മാനിക്കുകയായിരുന്നു. ഞങ്ങള്‍ക്കെതിര്‍വശം രണ്ട് പ്രായം ചെന്നവര്‍ ഇരുന്നു മദ്യപിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ചുമ്മാ കുശലം തിരക്കിയപ്പോള്‍ അവര്‍ക്ക് ഇതുതന്നെയാണ് പണി എന്നറിഞ്ഞു. ഇന്ന് രാവിലെ മുതല്‍ തുടങ്ങിയ സേവയാണത്രേ. മലമുകളില്‍ നിന്നു വരുന്ന വെള്ളം ശേഖരിക്കാന്‍ ചെക്ക്‌പോസ്റ്റിന് മുന്നില്‍ സൗകര്യമുണ്ടായിരുന്നു. കുടിവെള്ളമാണത്. കൈയിലുണ്ടായിരുന്ന കുപ്പികളില്‍ ആവശ്യത്തിന് വെള്ളം എടുത്തു. ഇത്രേം രുചിയുള്ള വെള്ളം ഞാനെന്റെ ജീവിതത്തില്‍ കുടിച്ചിണ്ടായിരുന്നില്ല (തള്ളല്ല). 916 പ്രകൃതിദത്തം. അന്നും സുഖമായി തന്നെയുറങ്ങി.

രാവിലെ അഞ്ച് മണിയോടെ ഉറക്കം എഴുന്നേറ്റു. പുറത്തപ്പോഴേക്കും നല്ല വെളിച്ചം വീണിരുന്നു. നാട്ടിലെ ഒരു 8 മണി സമയത്തിന്റെ പ്രതീതി. ചായക്കുടിക്കാനായി ഇറങ്ങിയപ്പോള്‍ ലേ കണ്ട് മടങ്ങി വരുന്ന ഒരു മലയാളി ഫാമിലിയെ കണ്ടു. ആനന്ദ് ഹിന്ദിയില്‍ ലേ വരെയുള്ള വഴി എങ്ങനെയുണ്ടെന്ന് ചോദിക്കാന്‍ പോയതാണ്. അവന്റെ ഹിന്ദി കേട്ടപ്പാടെ അവര്‍ ഇങ്ങോട്ട് ചോദിച്ചു മലയാളി ആണോയെന്ന്. അവര്‍ ടാക്‌സിയിലാണ് വന്നത്. തലേദിവസം വൈകുന്നേരം ലേയില്‍ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടതാണ്. റോഡ് വലിയ പ്രശ്‌നങ്ങളൊന്നുമില്ലെന്ന് അവര്‍ പറഞ്ഞു. രാവിലത്തെ വെളിച്ചത്തിലാണ് സ്ഥലം ശരിക്കുമൊന്നു കാണുന്നത്. ചുറ്റിനും പച്ചയുടുപ്പിട്ട മലനിരകളാണ്. ഇതുവഴി കടന്നുപോകുന്ന ഹിമാചല്‍ പ്രദേശ് RTC ബസ്സുകള്‍ മിക്കതും രാത്രി ഇവിടെ തമ്പടിക്കാറാണ് പതിവ്. മൂന്ന് ബസ്സുകള്‍ ഞങ്ങള്‍ക്കടുത്തായി പാര്‍ക്ക് ചെയ്തിരുന്നു.


ബാഗും സാധനസാമഗ്രികളുമൊക്കെ വെച്ചുകെട്ടി ആറരയ്ക്ക് യാത്ര തുടങ്ങി. ആനന്ദും ഞാനും തന്നെയായിരുന്നു ബുള്ളറ്റില്‍. തണ്ടി (Tandi) ആണ് അടുത്ത ജനവാസമുള്ള വലിയ പ്രദേശം. ഹിമാചല്‍ പ്രദേശിലെ അവസാനത്തെ പെട്രോള്‍പമ്പും ഇവിടെയാണ്. ഞങ്ങളും അവിടുന്ന് ഇന്ധനം നിറച്ചു. ഇനി 365 കിലോമീറ്റര്‍ കഴിഞ്ഞേ അടുത്ത പമ്പ് ഉള്ളൂ. കെയ്‌ലോങാണ് അടുത്ത വലിയ സ്ഥലം. അത്യാവശ്യം കടകളൊക്കെയുണ്ട്. വര്‍ക്ക്‌ഷോപ്പില്‍ കയറി ബുള്ളറ്റിന്റെ ബ്രേക്കും ചെയിനുമൊക്കെ ചെക്ക് ചെയ്തു. ജിസ്പ (Jispa) കഴിഞ്ഞ് വന്ന ദര്‍ച്ച (Darcha) യില്‍ ചെക്ക് പോസ്റ്റുണ്ട്. അവിടെ ടോയിലറ്റുണ്ടായിരുന്നതാണ് എനിക്ക് ആശ്വാസമായത്. ഉച്ചയ്ക്ക് കെയ്‌ലോങിലെ ടിബറ്റന്‍ റസ്‌റ്റോറന്റില്‍ നിന്ന് കഴിച്ച നൂഡില്‍സ് ചെറുതായി പണി തരാന്‍ തുടങ്ങിയിരുന്നു. മുന്നോട്ട് പോകുന്തോറും മഞ്ഞ്മലകളിലേക്കുള്ള അകലം കുറയുന്നതുപോലെ തോന്നി. ഇപ്പോള്‍ ഇരുവശവും മലനിരകളാണ്. കുറച്ചു മുന്നോട്ട് ചെന്നപ്പോള്‍ മഞ്ഞുരുകി വരുന്ന വെള്ളം ചെറിയൊരു നീര്‍ച്ചാലായി റോഡ് മുറിച്ച് കടന്നുപോകുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഞങ്ങള്‍ പോകുന്ന വഴിയില്‍ ആരെടാ റോഡ് ഉണ്ടാക്കി വെച്ചത് എന്ന ഭാവത്തില്‍. മുകളിലേക്കുള്ള യാത്രയിലെ ഞങ്ങളുടെ ആദ്യത്തെ River Crossing ആയിരുന്നു അത്. സിങ് സിങ് ബാര്‍ (ZIng Zing Bar)  എന്ന സ്ഥലം കഴിഞ്ഞ് മുകളിലേക്ക് കയറുമ്പോള്‍ റോഡരികിലായി ഐസ് വീണ് കിടപ്പുണ്ടായിരുന്നു. ഫോട്ടോയെടുക്കലും ഐസ് വാരിയെറിയലുമൊക്കെ കഴിഞ്ഞ് യാത്ര തുടര്‍ന്നു. വഴിയില്‍ വലിയ ഉരുള്‍പൊട്ടല്‍ (Landslide) നടന്നതിന്റെ ശേഷിപ്പുകള്‍ കണ്ടു. വഴിയ പാറക്കല്ലുകളാണ് നിറഞ്ഞു കിടക്കുന്നത്. ഒരു മാസം മുന്നേ നടന്നതാണ് പിന്നീട് അറിയാന്‍ കഴിഞ്ഞു. ഇന്ന് സഞ്ചരിക്കുന്ന ഏറ്റവും ഉയരത്തിലുള്ള സ്ഥലമായ ബാരാലച്ചാ ലാ (Baralacha La - 4850m) എത്തിയപ്പോഴേക്കും മുഴുവന്‍ കോട വന്ന് നിറഞ്ഞിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് തന്നെ അധികനേരം അവിടെ നില്‍ക്കാതെ ചുരം ഇറങ്ങി തുടങ്ങി. നേരത്തെ ആസ്വദിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന കാഴ്ചകളില്‍ വലിയ മാറ്റങ്ങള്‍ വന്നുതുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. മലനിരകളുടെ സുന്ദരികളാക്കിയ ഹരിതവര്‍ണ്ണം പതിയെ മാഞ്ഞുതുടങ്ങുന്നു. അങ്ങിങ്ങായി ചെറിയ മരങ്ങള്‍ മാത്രം നില്‍ക്കുന്ന മൊട്ട കുന്നുകള്‍ പോലെയുള്ള പ്രദേശങ്ങളാണ് ഇപ്പോള്‍ കാഴചയില്‍ നിറയുന്നത്. ഹിമാചല്‍ പ്രദേശിലും ജമ്മുകാശ്മീരിലുമായി കിടക്കുന്ന സര്‍ച്ചു (Sarchu)വിലാണ് അന്ന് രാത്രി താമസിക്കാന്‍ തീരുമാനിച്ചത്. അവിടേക്കുള്ള വഴിയിലെ ഒരു കടയില്‍ കാപ്പി കുടിക്കാന്‍ കയറി. ഇടയ്ക്കുള്ള കാപ്പി കുടി നല്‍കുന്ന ഉന്മേഷം വളരെ വലുതായിരുന്നു. മുംബൈയില്‍ നിന്നൊരു സഞ്ചാരി സംഘം അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു. മൗത്ത് ഓര്‍ഗന്റെ താളവും പാട്ടുമൊക്കെയായി അവരോടൊപ്പം ഞങ്ങളും ആഘോഷിച്ചു. എന്നാല്‍ മനസ്സിനെ വല്ലാതെ അസ്വസ്ഥമാക്കിയ ഒരു അനുഭവം അവിടെ വെച്ചുണ്ടായി. വെള്ളം ശേഖരിക്കാനായി കടയുടെ പിറകിലേക്ക് പോകുമ്പോള്‍ കടയില്‍ നിന്നിരുന്ന പയ്യന്‍ (പത്തോ പതിനൊന്നോ വയസ്സുകാണും) അവിടെ നിന്നിരുന്ന സഞ്ചാരികളുടെ വസ്ത്രത്തിനു മുകളിലൂടെ അവരുടെ ലിംഗത്തില്‍ പിടിക്കുന്നു. അവന്‍ പിടിക്കാനായി വരുമ്പോള്‍ അവര്‍ ഒഴിഞ്ഞുമാറുന്നുണ്ടായിരുന്നു. അവന്‍ പിന്നെയും അവിടേക്ക് ചെല്ലുമ്പോള്‍ അവരത് ആസ്വദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പലയിടങ്ങളിലും കുട്ടികളെ വെച്ചുള്ള ഇത്തരത്തിലുള്ള ലൈംഗിക ചൂഷണങ്ങള്‍ നടക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ആനന്ദ് പറഞ്ഞു.

സര്‍ച്ചുവിലെത്തുന്നതിന് മുന്‍പ് തന്നെ മഴമേഘങ്ങളൊക്കെ മാറി നല്ല തെളിഞ്ഞ നീലാകാശം കണ്ടു തുടങ്ങി. അതിന്റെ സന്തോഷം ചറപറാന്ന് ഫോട്ടോസെടുത്ത് ഞങ്ങള്‍ തീര്‍ത്തു. ഏഴരയോടെ സര്‍ച്ചു എത്തി. ജമ്മുകാശ്മീരിലേക്കുള്ള തുടക്കം ഇവിടെ നിന്നാണ്. ചെക്ക്‌പോസ്റ്റുണ്ടായിരുന്നു. മൊബൈല്‍ നെറ്റ്‌വര്‍ക്കില്ല. ജമ്മുകാശ്മീരില്‍ കയറിയാല്‍ പിന്നെ BSNL പോസ്റ്റ്‌പെയിഡ് സിം ഉണ്ടായിട്ടേ കാര്യമുള്ളൂ. അല്ലെങ്കില്‍ അവിടുത്തെ കണക്ഷന്‍ വേണം. എന്തായാലും ഞങ്ങളുടെ കൈയില്‍ 3 പോസ്റ്റ്‌പെയിഡ് കണക്ഷന്‍ ഉണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷെ ഒന്നിനും ഇവിടെ റേഞ്ചില്ല. യാത്ര തുടങ്ങി വീടുമായി ബന്ധപ്പെടാന്‍ കഴിയാത്ത ആദ്യ ദിവസം അങ്ങനെ സമാഗമമായി.

Photo © Nithesh Suresh
ഷീറ്റുകൊണ്ട് മറച്ച ചെറിയൊരു വീട്ടിലായിരുന്നു അന്ന് താമസം. വഴിയാകെ മഴ നനഞ്ഞ് വന്നതുകൊണ്ട് ദേഹം മുഴുവന്‍ നല്ല തണുപ്പുണ്ടായിരുന്നു. കിടക്കാന്‍ നേരം ചെറിയൊരു വിറയല്‍ അനുഭവപ്പെട്ടു തുടങ്ങി. അത്ര ഉയരത്തിലല്ലെങ്കിലും മലയിടുക്കിലുള്ള പ്രദേശമായതുകൊണ്ട് ഓക്‌സിജന്റെ അളവും കുറവാണ്. യാത്ര തുടങ്ങുന്നതിന് മുന്‍പ് രാവിലെ Diamox കഴിച്ചിരുന്നതാണ് ആള്‍ട്ടിറ്റിയൂട് പ്രശ്‌നങ്ങളുടെ മുന്‍കരുതലെന്നോണം. പക്ഷെ ഇപ്പോള്‍ ശ്വാസം കിട്ടാന്‍ ഞാന്‍ ശരിക്കും പ്രയാസപ്പെട്ടു. വല്ലാത്തൊരു പേടി എവിടെ നിന്നോ മനസ്സില്‍ നിറഞ്ഞു. ശ്വാസം പതിയെ നിലയ്ക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി..കണ്ണില്‍ ഇരുട്ട് കയറി തുടങ്ങി. കമ്പിളിക്കുള്ളിലേക്ക് എത്ര കയറി കിടന്നിട്ടും ഞാന്‍ വിറയ്ക്കാന്‍ തുടങ്ങി. ബാക്കി എല്ലാവരും നല്ല ഉറക്കത്തിലാണ്. വിളിക്കാന്‍ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും ശബ്ദം പുറത്തേക്കു വരുന്നില്ല. ഭയം.. വീണ്ടും ഭയം മനസ്സില്‍ നിറഞ്ഞു. എല്ലാം അവസാനിക്കുന്നതുപോലെ ഒരു തോന്നല്‍..

(തുടരും)

എഴുത്ത് : എല്‍.റ്റി മറാട്ട്